In Leidschendam begint - negen jaar na de moord - het Hariri-proces

Een man schreeuwt om hulp voor een gewonde man na de zware bomaanslag in Beiroet op 22 februari 2005. Naast premier Hariri kwamen 22 omstanders om het leven. Foto Reuters / Mohamed Azakir

Negen jaar na de aanslag die in 2005 het leven kostte aan de Libanese premier gaat vandaag in Leidschendam het proces tegen de verdachten van start. De verdachten, vijf leden van Hezbollah, staan terecht in absentia, want Hezbollah weigert elke medewerking aan het tribunaal. De beweging ontkent betrokkenheid bij de moord, die volgens haar een complot is van de VS en Israël.

Hariri was een van de meest invloedrijke sunnitische leiders in Libanon. Een zware bomaanslag in Beiroet op 22 februari 2005 kostte de premier en 22 omstanders het leven. Na de aanslag werd algemeen het Syrische leiderschap, dat grote problemen met Hariri had, verantwoordelijk gesteld voor de moord. Onder druk van het Westen en van massademonstraties in Beiroet werd Syrië vervolgens gedwongen zijn bezettingsleger uit Libanon terug te trekken.

De vier Hezbollah-leden die in 2011 in staat van beschuldiging werden gesteld, maar nooit zijn opgepakt. Foto’s Hariri-tribunaal

Hezbollah-leden in 2011 aangeklaagd

Niet veel later werden vier pro-Syrische chefs en oud-chefs van de Libanese veiligheidsdiensten in hechtenis genomen in opdracht van de speciale onderzoekscommissie van de VN. Zij werden in 2009 wegens gebrek aan bewijs vrijgelaten.

In 2011 werden arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen vier leden van Hezbolllah. Uit de aanklachten blijkt dat er alleen indirect bewijs is tegen de mannen, vooral op basis van telefoonlogs. Eind vorig jaar werd een vijfde verdachte, die ook lid is van Hezbollah, aangeklaagd. Hezbollah zegt de mannen nooit te zullen uitleveren.

Bekijk ook deze beknopte en heldere voorbeschouwing van Al-Jazeera op het proces

Andere betrokkenen overleden

De aanklagers in Den Haag zullen hun pleidooi niet alleen zonder de vijf hoofdverdachten moeten voeren. Andere mensen die door anti-Syrische politici in Libanon van betrokkenheid werden beticht zijn sinds de aanslag overleden. Zoals bijvoorbeeld de voormalige Syrische minister van Binnenlandse Zaken Ghazi Kenaan, die eind 2005 in zijn kantoor stierf, kort nadat hij met onderzoekers had gesproken. Volgens Syrië pleegde hij zelfmoord met een vuurwapen, maar sommigen in Libanon denken dat hij is vermoord. Kenaan was toen Syrië nog de scepter zwaaide in Libanon twintig jaar lang de facto de baas in het land.

De Syrische onderminister van Defensie Asef Shawkat kwam in juli 2012 om bij een bomaanslag in Damascus. Hij was volgens een getuige in een VN-rapport een van de mensen achter de moord op Hariri. Shawkat was het hoofd van de militaire inlichtingendienst ten tijde van de aanslag op Hariri. Shawkats voormalige nummer twee bij de militaire inlichtingendienst, Jameh Jameh, kwam in oktober om bij gevechten met rebellen in Syrië.

Een portret van Rafiq Hariri op zijn graf in het centrum van Beirut. De foto is gisteren gemaakt, vandaag begint het proces. Foto AP / Hussein Malla