Flink drinken leidt bij mannen tot versneld geheugenverlies

Meer dan 3,5 glas per dag versterkt bij oudere mannen geheugenverlies

Foto thinkstock

Mannen van middelbare leeftijd die excessief alcohol drinken (meer dan 3,5 glazen per dag) krijgen gemiddeld bijna zes jaar eerder last van geheugenverlies. Vermindering van het geheugen is bij ouder worden normaal, maar bij deze drinkers ging het sneller. De versnelde achteruitgang is niet zichtbaar bij mannen die licht tot matig alcohol drinken. Dat blijkt uit een tienjarig onderzoek naar de gezondheid van Britse ambtenaren, de zogeheten Whitehall II-studie. De uitkomsten staan vandaag in het tijdschrift Neurology.

Dat overmatig drinken slecht is voor de gezondheid is bekend, maar de epidemiologen onder leiding van Séverine Sabia van het University College in Londen hebben nu in beeld gebracht wat het langetermijneffect is op de mentale vermogens. De deelnemers aan het onderzoek (5000 mannen en 2000 vrouwen) waren aan het begin gemiddeld 56 jaar oud. Over een periode van tien jaar vulden ze driemaal vragenlijsten in over hun drink- en leefgewoontes en deden ze op vier momenten testjes om hun hersenfunctie te toetsen.

Niet verbazend was dat in deze leeftijdsgroep al de eerste verschijnselen van ouderdomsvergeetachtigheid. Op de gebruikte testschaal ging de score bij mannen gemiddeld 0,42 punten achteruit, bij vrouwen 0,39. Maar in de groep van 469 mannen die het equivalent van meer dan 3,5 glazen per dag dronken, werd een extra achteruitgang van 0,10 punten gemeten. Bij matige drinkers was dat extra negatieve effect er niet.

De uitkomsten van het onderzoek leverden een complexe statistische puzzel op. De variatie binnen de groep excessief drinkende mannen was bijvoorbeeld erg groot: gemiddeld dronken zij 4,7 glazen per dag, maar er zaten uitschieters tussen met een gemiddelde van meer dan 11 glazen per dag. „Die extremen beïnvloeden de uitkomsten echter niet”, zegt onderzoeker Sabia in een e-mail. „We hebben verschillende analyses gedaan met weglating van die uitschieters, maar kwamen daarbij op hetzelfde uit.”

Uitgesplitst naar soort drank blijkt een consumptie van anderhalf glas sterke drank per dag al een even groot negatief effect te hebben als het gemiddelde van alle zware drinkers. De negatieve effecten van regelmatig veel bier of wijn drinken lijken minder sterk. Maar de onderzoekers zeggen in hun artikel dat het onderscheid in soorten drank niet wezenlijk is, omdat zwaar drinken in alle gevallen leidt tot verlies aan mentale vermogens.

Bij vrouwen kon geen onderscheid gemaakt worden naar het effect van de soort drank, omdat tweederde van hen zich uitsluitend bij wijn hield. De onderzoekers legden ook de grens voor ‘excessief drinken’ bij vrouwen een stuk lager (bij meer dan twee glazen per dag), omdat vrouwen in de praktijk veel minder drinken dan mannen.

De effecten van zwaar drinken op de hersencapaciteiten bleek bij vrouwen heel bescheiden, maar dat is waarschijnlijk een gevolg van het lager leggen van de grens en aan het feit dat zelfs de meest extreem drinkende vrouwen minder over de schreef gaan dan mannen (maximaal 6,5 glazen gemiddeld).

Sabia denkt dat de uitkomsten van het onderzoek representatief zullen zijn voor de algemene bevolking. „Maar voorzichtigheid is geboden, want het aantal geheelonthouders en extreme drinkers was in deze studie met name onder vrouwen aan de lage kant.”

In eerder onderzoek in Frankrijk had Sabia gevonden (Addiction, januari 2011) dat mensen met een hogere sociaal-economische status alcoholgerelateerd geheugenverlies beter konden compenseren. Dat kwam in het Britse onderzoek niet terug, aldus Sabia: „Deze studie was uitsluitend onder witteboordenwerknemers. Bij hen zagen we geen effect van opleidingsniveau op de cognitieve achteruitgang.”