Ambtenaar wordt een gewone werknemer

Speciale ontslagbescherming voor ambtenaren vervalt

Ambtenaren worden werknemers. De sterkere rechtspositie van ambtenaren ten opzichte van werknemers in de particuliere sector verdwijnt.

Gisteren bleek een meerderheid van de Tweede Kamer vóór een initiatiefwetsvoorstel van D66 en het CDA, dat de arbeidsvoorwaarden van ambtenaren gelijk trekt aan die van werknemers in het bedrijfsleven. Ook minister Plasterk van Binnenlandse Zaken zei gisteren na het debat dat hij in grote lijnen vóór het plan is, dat deels ook een uitwerking van het regeerakkoord inhoudt.

Achterliggende gedachte van het voorstel is dat het onrechtvaardig jegens ‘gewone’ werknemers is dat ambtenaren een bijzondere beschermde rechtspositie innemen. De aard van hun arbeidsverhouding is volgens CDA en D66 hetzelfde als die van gewone werknemers.

Het belangrijkste dat voor ambtenaren gaat veranderen is hun ontslagbescherming. Een ambtenaar kan volgens de regels nu tegen élk besluit en elke handeling van de werkgever (denk aan beoordelingen en overplaatsingen) intern bezwaar aantekenen, en eventueel doorprocederen tot aan de hoogste bestuursrechter. Met dure en soms jarenlange procedures tot gevolg. Dat verandert. ‘Gewone’ werknemers kunnen dat niet. Het vorig jaar gesloten sociaal akkoord gaat ook voor ambtenaren gelden.

Een positief bijeffect van de „normalisering” de rechtspositie van ambtenaren, zoals dat in het voorstel heet, is dat de arbeidsmobiliteit bij de overheid waarschijnlijk zal toenemen. Ambtenaren wisselen nu minder vaak van baan dan werknemers in andere sectoren.

Niet langer worden ambtenaren eenzijdig aangesteld vanuit de overheid, maar ook zij krijgen een tweezijdige arbeidsovereenkomst, waarover onderhandeld kan worden. Met name D66 ziet dat als groot voordeel voor ambtenaren: „Eindelijk kunnen er volwaardige onderhandelingen over een contract plaatsvinden”. Maar vakbond Abvakabo FNV is helemaal niet blij met de nieuwe wet.

Corrie van Brenk, voorzitter van Abvakabo, zegt dat de nieuwe wet „een groot risico van politieke willekeur” voor ambtenaren oplevert. Politiek Den Haag kan straks te gemakkelijk van ambtenaren af die niet in de politieke kleur van een zittend kabinet passen, denkt zij. „Omdat de overheid tegelijk wetgever en werkgever is, hoort er gewoon een andere rechtspositie bij het vak.”

Het stoort Van Brenk bovendien dat minister Plasterk (PvdA) haar nog niet heeft uitgenodigd voor een formeel gesprek over de nieuwe regels voor ambtenaren. „Een dictaat vanuit Den Haag kan in dit geval niet. Overeenstemming met de bonden is nodig.”

Van Brenk zegt dat Abvakabo gerechtelijke stappen overweegt als de minister niet in gesprek gaat met de vakbonden.