Stokslagen

De laatste weken zag ik drie series stokslagen – wat twee te veel was. Het begon in het Syrische Aleppo, waar twee moslims ieder 25 stokslagen kregen omdat ze tijdens het avondgebed hadden doorgewerkt. Op internet circuleert hiervan een shockerend filmpje. Ik ben geneigd te kijken naar alles wat ik nooit eerder heb gezien, maar hier kreeg ik spijt van.

De twee mannen moesten naast elkaar op de straat knielen, belangstellend gadegeslagen door een haag zwijgende toeschouwers. Een militair die kennelijk de leiding had, schreeuwde wat in het rond, waarna een andere, tamelijk jonge militair naderbij trad voor het beulswerk. Hij verrichtte dat op bijna achteloze wijze.

Voor hij begon, trok hij het shirtje van de veroordeelde op de rug zorgzaam omhoog, daarna begon hij in een gelijkmatig tempo zijn klappen uit te delen. Eerst werkte hij de ene man af, daarna de andere. Hij gebruikte daarvoor geen echte stok (wat ik altijd verondersteld had), maar een gummiknuppel of iets wat daarop leek.

Valt misschien mee, dacht ik bij de eerste rustige klappen, maar daarna zag je aan de reactie van het slachtoffer hoe moeilijk het op den duur te verdragen was. Hij begon licht te kreunen en probeerde telkens zijn shirtje iets omlaag te trekken, wat de beul dan weer ongedaan maakte. Ik had vooral te doen met de man ernaast die nog aan de beurt moest komen – hij was gedwongen deze hel tweemaal door te maken.

Als Geert Wilders het heeft gezien, verwerkt hij het filmpje in zijn volgende Fitna. Ideaal propagandamateriaal tegen de islam.

Mijn derde serie stokslagen zag ik in de controversiële speelfilm Nymphomaniac (deel 2) van Lars von Trier. Daarin is Joe, een jonge nymfomane, koortsachtig op zoek naar het orgasme dat steeds buiten haar bereik blijft. Ze heeft van alles geprobeerd – vooral veel mannen – en neemt ten slotte haar toevlucht tot een SM-meester, die het klappen van de zweep zó goed kent dat ze eindelijk haar uiterst pijnlijke beloning krijgt.

Het verschil met de afranseling in Aleppo lijkt groot: daar onvrijwillig, hier gezocht. Maar hoe vrij was de wil van Joe?

De film werd door de filmkritiek (met uitzondering van Raymond van den Boogaard en Dana Linssen in deze krant) spottend afgekraakt. Ik kreeg bij het eerste, soms enigszins duistere deel ook mijn twijfels, maar het vervolg had een beklemmende overtuigingskracht. Von Trier laat je voelen hoe Joe lijdt en langzaam ten onder gaat aan haar obsessionele verlangens.

Ik vermoed dat Martin Scorseses nieuwe film, The Wolf of Wall Street, dit jaar op de lijstjes van de filmliefhebbers aanzienlijk hoger zal eindigen dan Nymphomaniac. The Wolf is onderhoudend, Nymphomaniac ontgoochelend. The Wolf is een uitstekend gemaakte film over iemand, Jordan Belfort, die net als Joe aan de nodige obsessies lijdt (onder meer ook aan seksverslaving trouwens), maar Scorsese heeft er amusement van gemaakt en Von Trier kunst.

Von Trier trekt je onder de huid van zijn hoofdpersonage, Scorsese laat je tegen de buitenkant kijken; daarmee roept Von Trier mededogen op en Scorsese leedvermaak.

Ik zag in Nymphomaniac niet, zoals Van den Boogaard, een aanklacht tegen de verwoestende kracht van de menselijke seksualiteit, het leek me eerder een treurige bevestiging ervan. Bij beide filmers legt de ratio het af tegen het gevoel, net als in die andere voorstelling die we de samenleving noemen.