Schikkingen liggen na de bouwfraude gevoelig

Opstelten hield schikkingen van drie KPMG-partners met het OM tegen // Die twee partijen wilden wel, maar er zou juist minder geschikt worden in grote fraudezaken // Opstelten ontkent een verband

Schikken kost wat geld, maar dan heb je ook wat. Geen uitvoerig onderzoek, geen pijnlijke details, geen rechtszaak. Het nieuwste voorbeeld in een reeks is het afkopen van strafvervolging door accountantskantoor KPMG voor 7 miljoen euro. KPMG „verhulde” omkoping van bouwbedrijf Ballast Nedam.

Maar de drie bij deze zaak betrokken KPMG-accountants werd schikken niet gegund. Minister Ivo Opstelten (Justitie, VVD) ging daarmee niet akkoord, ondanks dat zowel de accountants zelf als het Openbaar Ministerie (OM) een schikking wel zagen zitten, zeggen goed ingevoerde bronnen rond de zaak.

Schikkingen van een bedrag boven 50.000 euro moeten worden goedgekeurd door de minister van Justitie. Opstelten keurde de schikking tussen KPMG en het OM goed, maar wilde niet meegaan in schikkingen van de drie individuele accountants.

Daarmee heeft Opstelten mogelijk wisselgeld in handen voor kritische Kamervragen – de SP stelde gisteren weer vragen over de schikking met KPMG, in navolging van eerdere vragen vorige week. De partij wil dat de schikking wordt teruggedraaid. Na de parlementaire enquête over de bouwfraude in 2002, was het voornemen bedrijven geen grote fraudezaken meer te laten schikken.

Geen verantwoording

Met het uitblijven van een rechtszaak tegen KPMG – en daarmee openbare verantwoording voor de rechter – wordt het imago van één van Nederlands grootste accountantskantoren beschermd.

Nu wordt niet méér naar buiten gebracht dan dat KPMG de accountantscontrole van bouwbedrijf Ballast Nedam van 2000 tot en met 2003 volgens het OM „bewust” zo uitvoerde, dat „betalingen aan buitenlandse tussenpersonen en de daarbij horende schaduwadministratie werden verhuld”. Het OM verwijt KPMG „witwassen en valsheid in geschrifte”. Daardoor bleef de „werkelijke bestemming” van het geld verborgen – omkoping om zo opdrachten binnen te halen in het Midden-Oosten.

Minister Opstelten laat bij monde van zijn woordvoerder weten te „bevestigen noch ontkennen” dat hij een schikking tussen de drie KPMG- accountants en het OM heeft verhinderd. De woordvoerder wil niet ingaan op „topoverleg tussen de minister en het Openbaar Ministerie”. Hij benadrukt dat elke schikking „een zaak op zichzelf” is. „Er bestaat geen verband tussen schikkingen uit het verleden, het heden of de toekomst.”

Het OM onthoudt zich van commentaar „zo lang een vervolgbeslissing nog niet genomen is”, zegt een woordvoerder. Die vervolgbeslissing kan nu drie kanten op: een dagvaarding en dus een rechtszaak, seponeren wegens gebrek aan bewijs of alsnog schikken. Nu loopt er een onderzoek naar de drie accountants. „Dat zal eerder maanden dan weken duren”, schat de woordvoerder.

Dikke streep

Voorlopig nog geen streep onder de zaak dus, die KPMG zo graag wil zetten. Wel heeft het accountantskantoor alvast maatregelen genomen.

Van de betrokken accountants die nog niet met pensioen waren, is afscheid genomen. KPMG-bestuurslid Jaap van Everdingen, die ook in het bestuur zat toen de zaak speelde, heeft zijn functie neergelegd. Er worden „disciplinaire maatregelen” getroffen tegen medewerkers die „voortvarender en adequater hadden moeten handelen”. En het accountantskantoor onderzoekt of in vergelijkbare klantensegmenten, zoals de bouw, ook zulke praktijken plaatsvonden. Daaronder vallen ook de andere klanten van de drie accountants.

Én het accountantskantoor vergroot de focus op „ethiek en integriteit” – alles om die „dikke streep”, in de woorden van KPMG-bestuursvoorzitter Jurgen van Breukelen, alsnog zo snel mogelijk te zetten.