Kijk in de spiegel en maak een plan

Het aantal zzp’ers is tot een recordaantal gestegen // Hoe word je een goede baas voor jezelf? // Voorkom dat je verdrinkt in slechte Facebook-gewoontes

foto mieke meesen

De wijkverpleegkundige die doormoet op oproepbasis, de ingenieur die verandert in zelfstandig bouwkundig adviseur en de webdesigner die voor zichzelf begint. Er komen steeds meer zzp’ers in Nederland. Volgens het CBS is hun aantal sinds 2000 met 64 procent gestegen tot een recordaantal van 775.000 in 2013. En eigenlijk zijn het er nog meer. Want nog eens de helft van dat aantal werknemers kiest voor een hybride vorm: een onderneming en in loondienst.

Die wildgroei aan zelfstandigen is deels het gevolg van de crisis. Voor 2008 begon 23 procent van de zelfstandigen onvrijwillig, blijkt uit onderzoek door de Kamer van Koophandel onder 300.000 zelfstandigen. Tussen 2010 en 2012 groeide het aandeel zelfstandigen dat noodgedwongen begon tot 30 procent.

Hoe ben je nou een goede baas voor jezelf? We vroegen het Roel van der Beek, productmanager Start bij de Kamer van Koophandel en Tijs van den Boomen, auteur van het Handboek Zelfstandigen 2014, dat vandaag verschijnt.

1. Kijk goed in de spiegel

Wil je als schrijver overleven in een markt waarin de concurrent in Bangladesh een blogpost tikt voor 1,07 euro (zie oDesk.com), dan moet je overtuigd zijn van je toegevoegde waarde. Kijk dus eerst goed in de spiegel voor je besluit door te glijden van een functie in loondienst naar een bestaan als zelfstandige. Ben jij niet bang voor tegenslag, heb je doorzettingsvermogen en werk je graag zelfstandig, dan is ondernemen een goed idee. Haal je meer uit de dagelijkse update bij de waterkoeler en heb je vier monden te voeden, overweeg dan een andere beroepsgroep.

2. Zorg voor een buffer

Als je net uit loondienst bent, kun je een eigen bedrijf opzetten naast je WW. Een deel van je uitkering over de eerste 6 maanden (29 procent) moet je inleveren en je mag geen opdrachten voor je ex-werkgever doen, maar het geeft je wat financiële armslag aan het begin van de rit. Als je geen lening of uitkering ontvangt, spaar dan minimaal een buffer van zes maanden bij elkaar, adviseert Van den Boomen.

3. Schrijf je ondernemersplan

Als dichter kun je beter copywriter zijn voor een reclamebureau dan brochures schrijven voor een bank, zegt Van den Boomen. Om te bepalen waar je sterke punten liggen – metaforen en klinkerrijm of analyse en gründlichkeit – is het handig om te beginnen met een ondernemersplan. Breng in kaart wat je sterke punten, concurrenten en mogelijke klanten zijn. Houd ook een tijdje je uren bij zodat je ziet waar je tijd naartoe gaat. Wil je verdieping of opleiding, maak daar dan tijd of geld voor vrij. Ondernemer Mei Lin Ang van Frozz leerde bijvoorbeeld ijs maken aan de ‘Gelato-universiteit’ in Bologna. Grofweg besteed je in het begin van je carrière de helft van je tijd aan acquisitie, vijftien uur aan werk en vijf uur aan administratie. Heb je genoeg lopende zaken, dan schuift het aantal werkuren op naar dertig. Zorg dat je gemiddeld een paar uur per week blijft uitkijken naar nieuwe opdrachtgevers. Je eerste opdracht vind je vaak binnen je eigen netwerk, zegt Roel van der Beek. „Die ga je helemaal perfect doen. Daarna heb jij een ambassadeur voor je bedrijf.”

4. Team up

Voorkom dat je verdrinkt in slechte Facebook-gewoontes, eenzaam achter een laptopje bij de Bagels & Beans. Vroeger schold je baas je uit als je een fout maakte, nu mis je soms die ‘feedback’. Net zoals je de nieuwe zaken mist die hij aanbrengt en de kantoorcursus. Begin daarom een werkverband met gelijkgestemden. Collega-freelancers kunnen je advies geven over slimme apps. Maar ook over de vraag of 1 uur ’s middags nou een goed moment is om je werkdag te beginnen.

5. Besteed dingen uit

Boekhouden vinden de meeste ondernemers even vervelend als het onkruid tussen de stoeptegels wegkrabben, maar door het zelf te doen krijg je het noodzakelijke inzicht in je bedrijfsvoering. De belastingaangifte kun je daarentegen beter uitbesteden, net als de kinderopvang en andere dingen waar je zelf geen verstand van hebt. Richt je op je kerntaak, dan ontwikkel je je sneller tot specialist.

6. Ga meteen pensioensparen

De helft van de zzp’ers doet ‘iets’ aan pensioenopbouw. De andere helft dus niet, en dat is stom. Als je vroeg begint met geld opzij te zetten, scheelt dat op de lange termijn zo’n 2 ton. Stel, je bent 27 en begint vandaag met sparen. Dat hou je vol tot je 67 bent. Als je in die veertig jaar 1,5 ton wilt oppotten, moet je 129 euro per maand wegzetten tegen 4 procent rente. Stel je het sparen nog een jaartje of tien uit, dan ligt dat bedrag aanzienlijk hoger: 220 euro per maand. Er komt ook een pensioenfonds voor en door zelfstandigen in 2014; dat belooft een aanzienlijk hoger rendement dan op een spaarrekening. Kijk voor meer informatie op de site van Stichting ZZP Nederland.

7. Eerst zaaien

Ga niet van je laatste buffer met vakantie naar de Balearen om te ontstressen. Dat is een „typische werknemersreactie”, zegt Van den Boomen. „Je moet eerst zaaien.” Als je slim bent, zorg je uiteindelijk voor een balans waarbij je eenderde van de opdrachten doet voor het geld, eenderde omdat je ze leuk vindt en eenderde omdat ze bijdragen aan je goede naam.