Hobbyacteurs tijdens primetime op tv

Het televisiegenre scripted reality is in opmars // Voor de programma’s is een blik acteurs opengetrokken van wie we het bestaan niet vermoedden // Wie zijn al die mensen?

Urias Boerleider, rechts op de foto: „Je hoeft niet geschoold te zijn om een goede scripted reality-acteur te zijn.”

‘Papa, mijn baas – hij heeft me verkracht.” „Och jezus nog aan toe, wat een zak. Waarom heb je dat niet eerder gezegd?” „Ik weet het niet – ik was bang mijn baan kwijt te raken. Maar nu ben ik verliefd op hem geworden.” Zomaar een dialoog uit een van de vele afleveringen van Achter Gesloten Deuren, voorheen dagelijks te zien op Net5. De serie behoort tot het nog relatief nieuwe genre scripted reality, waarin zowel geschoolde acteurs als amateurs waargebeurde verhalen naspelen. Het genre waaide over uit Duitsland.

Het onverwacht grote succes van Achter Gesloten Deuren, dat ruim twee jaar geleden begon, kwamen Net5 en SBS6 ook met andere series als Dokters, Overspel in de Liefde en Beschuldigd. Voor deze programma’s werd een blik acteurs opengetrokken van wie we het bestaan niet vermoedden. Spelers mogen niet bekend zijn, want het moet voelen alsof je naar ‘echte mensen’ kijkt. Wie zijn al die mensen die in scripted reality-series te zien zijn?

Acteur Frank DeRijcke (32), opgeleid aan de toneelschool in Utrecht, had geen idee waar hij aan begon. Een castingbureau belde hem met de vraag of hij wilde meewerken aan een nog onbekend genre. DeRijcke was geïntrigeerd en deed auditie. Een paar dagen later werd hij teruggebeld: ze wilden hem graag hebben voor de eerste twee afleveringen van Achter Gesloten Deuren. „Mijn eerste lezing van het script deed ik met medespelers waar ik, op z’n zachtst gezegd, even aan moest wennen. Het ging om ongeschoolde acteurs – dat was mij van tevoren niet verteld.”

DeRijcke besloot toch te tekenen voor twee afleveringen. „De draaidagen waren erg moeizaam. Naast hun gebrek aan ervaring, merkte ik al snel dat veel medespelers vooral deelnamen om maar op tv te komen – en erg vol van zichzelf waren.” DeRijcke heeft bewust geen fragmentje uit Achter Gesloten Deuren opgenomen in zijn videoportfolio. Spijt heeft hij niet, maar de ervaring was niet voor herhaling vatbaar. „Als ik toen had geweten wat ik nu weet: voor geen goud.”

Voor acteur Urias Boerleider (42) ligt dat anders. Hij speelde arts Orlando Boogaard in seizoen twee van ziekenhuisserie Dokters, een terugkerende rol, en deed dat met veel plezier. „Het was in het begin wel pittig omdat de werkdruk hoog ligt. We spelen echte medische zaken na, dus moeten we een hoop dossierkennis hebben. Uitdagend dus, maar dat maakt het juist leuk.”

Boerleider was dertig toen hij besloot te gaan acteren. Op dat moment was hij te oud om de toneelschool te doen, dus koos hij voor Theaterschool De Trap, een particuliere opleiding. Tegenwoordig werkt hij vooral als trainingsacteur. Onduidelijk is nog of er een derde seizoen van Dokters komt, maar ze mogen hem zeker weer bellen. „Ik werk altijd mee aan dingen waar ik een goed gevoel bij heb – maar er zijn natuurlijk grenzen. Ik ga niet in een kippenpak de straat op, bijvoorbeeld. Hoewel, als het heel veel betaalt misschien.”

En nu lekker over the top

Je hoeft niet geschoold te zijn om een goede scripted reality-acteur te worden, vindt Boerleider. „Het gaat erom dat je de aanwijzingen van de regisseur goed opvolgt. Als die zegt: „En nu lekker over the top” dan moet je dat gewoon doen. Wat betreft die amateuracteurs, daar heeft Boerleider niet zo’n moeite mee. „Als je professioneel acteur bent, dan merk je dat inderdaad. En daar kun je vervolgens twee dingen mee doen: of je gaat zitten klagen dat je het zo kut vindt om met amateurs te werken, of je maakt er het beste van. Ja, hun niveau is lager dan dat van jou. Deal with it.”

De acteur hoopt dat zijn rol in Dokters een opstapje is naar iets beters – bijvoorbeeld spelen in een fictieserie. Helaas blijven de aanbiedingen vooralsnog uit. „Dokters heeft mijn carrière geen boost gegeven, nee. Maar het is zover ik weet ook niet schadelijk geweest. En als een casting director toch zou vinden dat dit afbraak doet aan mijn kundigheid als acteur, dan is dat maar zo. Ik wil nou eenmaal aan het werk blijven.”

Jasper van der Schalie (42) vindt dit een goed uitgangspunt. Hij is producent van Achter Gesloten Deuren en Overspel in de Liefde. „Er zijn veel regisseurs in serieus dramaland die hun neus ophalen voor dit genre. Maar dat ligt naar mijn mening eerder aan hen, dan aan de acteurs.” Wel vindt hij dat er een duidelijk verschil is tussen het soort acteurs dat het goed doet in scripted reality, en acteurs die geschikt zijn voor film of drama. „Wij kijken bij de castings naar drie dingen: improvisatievermogen, fantasie en geloofwaardigheid. Wat we merken is dat juist geschoolde acteurs soms de neiging hebben erg expressief te spelen, wat in onze programma’s juist wat ongeloofwaardig kan overkomen.” Van Der Schalie bevestigt dat een deel van de scripted reality-acteurs wil doorstomen naar het serieuzere werk, maar benadrukt dat dit zeker niet voor iedereen zo is. „Wij zien toch vooral die mensen met een gewone baan – als administrateur bij een transportbedrijf, ik noem maar wat – die het leuk vinden af en toe te figureren of een klein gastrolletje te spelen.”

Bij het toonaangevende Kemna Casting zitten ze niet op zulke hobbyacteurs te wachten, maar er wordt zeker niet neergekeken op scripted reality. Althans, niet als het aan casting director en algemeen directeur Janusz Gosschalk (34) ligt. Kemna Casting selecteert acteurs voor de meest uiteenlopende producties: van grote commercials tot gesubsidieerde toneelstukken. „Het niveau verschilt per serie en acteur, maar ik vind dat sommige acteurs in scripted reality verrassend goed zijn. Er zijn een hoop getalenteerde acteurs die niet of nauwelijks bekend zijn – zij krijgen met zulke programma’s de kans wat meer te laten zien.”

Kemna Casting schrijft op zijn website een voorkeur te hebben voor geschoolde acteurs en/of acteurs met relevante werkervaring. Wordt scripted reality gezien als relevante werkervaring? „Dat ligt eraan. Niet als je slechts een paar zinnetjes hebt in één aflevering, maar als het gaat om een terugkerende rol nemen we dat zeker mee in het selectieproces.”

Vooral lekker doen dus, dat scripted reality.