Het Noorden wil nu doorbijten

De aardbevingen en de economische crisis zorgen voor grote onvrede onder de bevolking in de drie noordelijke provincies. Komt het kabinet vrijdag met maatregelen die tot tevredenheid leiden? En zijn er kansrijke sectoren die het Noorden uit het dal kunnen trekken?

Het drieprovinciënpunt in de buurt van het Friese dorp Bakkeveen. Links van de sloot ligt Groningen, rechts Drenthe en onder Friesland. Foto Kees van der Veen

Het boegbeeld van de actiegroep Schokkend Groningen heeft even geen tijd. Cameraploegen van Hart van Nederland, VARA /BNN en EénVandaag eisen al zijn aandacht op. En daarna moet John Lanting, gedupeerd huizenbezitter met aardbevingsschade in Uithuizermeeden, vlug vlug snel snel naar Zoutkamp, naar een boorlocatie van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM).

Lanting gaat „steun betuigen” aan een handjevol actievoerders van de Facebookgroep ‘Groningers in Opstand’ (25.000 likes). Ze strijden net als hij tegen de gaswinning en voor meer werk en ze slaagden erin, net als hij, een gaswinningslocatie binnen te dringen, nummer drie deze week. „Jan Dales”, glundert actievoerder Lanting. „Hij kon gewoon het hek over klimmen. Geen beveiliging. Snap jij dat?”

Het broeit in Groningen. Er gaat geen dag voorbij zonder een lawaaidemonstratie, blokkade, een autocolonne of een manifestatie; vanmiddag nog bij een door aardbevingen beschadigde burgemeestersvilla in het buurtschap Doodstil. Dat scoort. De mooiste plaatjes staan garant voor weer een minuutje nationale televisie.

Dat laten politici met de verkiezingen in het vizier niet over hun kant gaan. Na CDA-leider Buma en D66-voorman Pechtold komt vandaag PvdA-leider Samsom poolshoogte nemen. Waarschijnlijk vrijdag beslist het kabinet over de toekomst van de omstreden gaswinning.

We voelen ons in de steek gelaten, verzucht Daniëlla Blanken van de Groninger Bodem Beweging (GBB, 1.600 huishoudens zijn lid). Groningen beefde meer dan ooit door de gaswinning en ondanks waarschuwingen van toezichthouder SodM een jaar geleden is er een recordhoeveelheid gas gewonnen. Dagblad van het Noorden riep dit najaar in een hoofdredactioneel commentaar op tot ‘Opstand’. Toen begin dit jaar ook aluminiumsmelter Aldel failliet ging en 400 werknemers in de krimpregio hun baan verloren, kwamen de bewoners in Noordoost-Groningen in actie.

Blanken snapt dat: „Er is hier veel woede en boosheid over het uitblijven van maatregelen. Heel Nederland moet weten dat de gaswinning alleen kan doorgaan als dat veilig kan, als we al onze schade vergoed krijgen en als de regio er werk voor terugkrijgt.” Sinds kort gaat daarom de GBB, gesprekspartner van NAM en overheid, ook voor protestacties de straat op. „Maar bij NAM-locaties zul je ons niet hekken zien open knippen.”

De volgende ochtend hangt John Lanting van Schokkend Groningen (235 sympathisanten) aan de lijn. Militante actievoerders gingen vannacht weer een stapje verder. Ze hebben vijf afsluiters van gasleidingen blootgelegd, vlakbij de boorlocatie in ’t Zandt. Er lag een briefje bij: ‘Bommen Berend’, verwijzend naar het Gronings Ontzet in 1672. Lanting kent deze afzender niet, bezweert hij, maar ook zijn actiegroep zal nog van zich laten horen: „Wij werken aan een gigantisch grote actie, waar ik nog niks over kwijt wil.”

Gaat Schokkend Groningen nog verder en de gaswinning saboteren?

Lanting: „Ik zeg niets. Maar minister Kamp en NAM-directeur Van de Leemput kunnen hun borst nat maken. Groningen wordt wereldnieuws.”