De druk lijkt Hollande presidentiëler te maken

Dé vraag werd gisteren gesteld aan president Hollande: is zijn huwelijk kapot na verhalen over een affaire? // Een antwoord kwam er niet // Wel legde Hollande uit hoe hij de Franse economie wil reanimeren

De Franse publieke radio had vooraf verlekkerd de hoop uitgesproken dat de buitenlandse pers de juiste vragen zou stellen. „In het Verenigd Koninkrijk lijkt men meer geïnteresseerd in het privéleven van de Franse president dan hier ”, zei een presentator van France Info enkele uren voor het begin van de derde grote persconferentie van François Hollande.

Maar na een toespraak van een half uur, waarin Hollande het vooral over de economie had, was het toch een Franse journalist die dé vraag stelde: „Is Valerie Trierweiler nog steeds de première dame van Frankrijk?” wilde de voorzitter van de presidentiële persvereniging na een behoedzame introductie weten. „Ik begrijp uw vraag en ik weet zeker dat u mijn antwoord begrijpt”, begon Hollande voor hij herhaalde dat hij niet op vragen over zijn privéleven kan ingaan.

Altijd terughoudend

De Franse pers is altijd terughoudender dan de Britse als het over het privéleven van politieke gezagsdragers gaat. Presidenten hebben een welhaast monarchale status en spreken in het Elysée in de eerste plaats namens de Franse republiek, niet namens zichzelf. Dat veel politici er meerdere liefjes op nahouden is bovendien een publiek geheim, waar burgers zich nauwelijks om bekommeren. Uit een representatieve opiniepeiling bleek afgelopen weekend nog dat 77 procent van de Fransen ondanks de vermeende affaire niet anders over Hollande is gaan denken.

De Franse president, die volgens het boulevardblad Closer, nachtelijke bezoeken aan de actrice Julie Gayet zou brengen, erkende gisteren dat zijn relatie met Trierweiler, zijn vaste vriendin en officieus de first lady van Frankrijk, „pijnlijke momenten” doormaakt. Trierweiler ligt sinds de onthullingen van Closer in het ziekenhuis om bij te komen van de schok. Hollande zei „woedend” te zijn over de publicatie, maar wilde het blad niet aanklagen. Hij beloofde voor een bezoek aan de VS van volgende maand – waarbij Trierweiler hem zou vergezellen – duidelijkheid te geven.

Was daarmee de persconferentie voorbij? Welnee. Hollande had de nationale en internationale pers in de balzaal van het Elysée bijeengeroepen om uit te leggen hoe hij de Franse economie zou gaan reanimeren. Terwijl enkele zuidelijke buurlanden langzaam uit het dal kruipen, is de Franse werkloosheid afgelopen jaar verder opgelopen tot 10,9 procent. Vele honderden bedrijven sloten door de crisis en de hoge Franse arbeidskosten hun deuren. Ondanks enkele recente hervormingen, blijft Frankrijk in Europa ver achter bij vooral Duitsland.

Al tijdens de jaarwisseling beloofde Hollande in een korte televisietoespraak een ‘pact’ met de werkgevers te willen sluiten: nieuwe banen in ruil voor 30 miljard euro minder belastingen en sociale premies en minder bureaucratie. De Franse werkgevers, die een deel van de voorstellen zelf hebben gedaan, zullen volgende week dinsdag aanschuiven bij de ondertekening van het akkoord.

Daarnaast kondigde Hollande, overeenkomstig de eisen van de Europese Commissie, een voor Franse begrippen drastische verlaging van de overheidsuitgaven aan. Bovenop een bezuiniging van 14 miljard euro (op een begroting van ongeveer 380 miljard) die al voor dit jaar gepland staat, wil Hollande van 2015 tot het eind van zijn termijn in 2017 nog eens 50 miljard besparen, onder andere door bestuurslagen te schrappen of te herorganiseren.

‘Sociaal-liberaal’

Is dit een koerswijziging? De Franse pers denkt van wel. Terwijl Hollande in 2012 campagne voerde op een socialistische en antikapitalistische agenda, lijkt zijn presidentschap nu een voor Frans links moeizaam te verkroppen sociaal-democratische wending te krijgen. Sommige analisten noemen Hollande inmiddels zelfs ‘sociaal-liberaal’, wat in Frankrijk een sterk negatieve connotatie heeft, zoals de hervormers Gerhard Schröder in Duitsland of Tony Blair in het Verenigd Koninkrijk. Maar Hollande waarschuwde: „Ik ben niet gegrepen door het liberalisme. Het is de staat die het initiatief neemt.”

Ondanks de privéomstandigheden kwam Hollande zelfverzekerder en presidentiëler over dan in veel eerdere optredens. Hij lijkt het dieptepunt in de populariteitspeilingen aan te grijpen om maatregelen te nemen die vooral in eigen kring erg impopulair zijn.

Daarmee neemt hij een gok: in zijn Parti Socialiste is de hervormingsgezinde sociaal-democratische stroming in de minderheid. De vakbonden betichten Hollande er inmiddels van „president van de werkgevers” te zijn, oud-minister Delphine Batho, op de linkervleugel van de PS, zei dat hij „de staat uitholt” en de met de PS samenwerkende communisten spraken domweg van „verraad”.