Zelfs de kat van de ambassade gaat digitaal

De gisteren begonnen ambassadeursdagen van Buitenlandse Zaken staan in het teken van de ‘nieuwe diplomatie’. Hoe moet de nieuwe generatie Nederlandse diplomaten het vak uitoefenen?

Tekst Mark Kranenburg

Foto’s David van Dam

Schouderklopjes en felicitaties gisteren in de gangen van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor Gerda Verburg en Karel van Oosterom. Beide permanent vertegenwoordigers, de eerste namens Nederland bij de Wereldvoedselorganisatie FAO in Rome, de tweede bij de Verenigde Naties in New York, bleken volgens de jongste scorelijst van het departement het meeste aantal volgers op Twitter te hebben. De tweets van Verburg gaan naar 5.511 volgers, die van Van Oosterom naar 4.529 volgers.

Nieuwe diplomatie, andere diplomatie, moderne diplomatie, diplomatie 2.0. Het ministerie van Buitenlandse Zaken, waar deze week de ongeveer 150 vertegenwoordigers van Nederland in het buitenland zijn teruggekomen voor hun jaarlijkse ambassadeursdagen is er vol van. Sinds het aantreden van minister Timmermans mogen de ambassadeurs niet alleen naar buiten treden, ze moeten zelfs. „Fantastisch dat u zo open communiceert. Fantastisch dat u zoveel gebruik maakt van de sociale media om te laten zien wat we doen”, zei hij gisteren in zijn openingstoespraak voor de ambassadeurs die – geheel in lijn met de nieuwe openheid – voor het eerst ook door de pers was bij te wonen.

Anders werken betekent voor het Nederlandse postennetwerk toch allereerst met minder geld werken. Er is en wordt fors bezuinigd op de buitenlandse dienst. Als alle maatregelen zijn ingevoerd is straks het budget een kwart minder dan in 2011. Ambassades worden gesloten, staven ingekrompen.

Maar er is meer aan de hand. Al in 2010 kwam de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport Aan het buitenland gehecht met voorstellen om de wijze waarop Nederland buitenlands beleid voerde, drastisch te wijzigen. Van alles een beetje, en dus eigenlijk niks, daar kwam de analyse van de WRR over het Nederlands beleid op neer. Tijd voor keuzes. En tegelijk moest volgens het adviescollege het besef doordringen dat behalve regeringen ook andere actoren in de vorm van non-gouvernementele organisaties (NGO’s) en internationale netwerken zoals Google en Facebook van invloed zijn op het functioneren van een staat.

Een commissie van wijzen onder leiding van bestuursdeskundige Arthur Docters van Leeuwen werkte de suggesties van de WRR verder uit en kwam vorig jaar met een rapport waarin een buitenlandse dienst als „flexibele netwerkorganisatie” werd bepleit. Minister Timmermans nam die zienswijze grotendeels over in zijn nota Voor Nederland, wereldwijd. Eén van zijn conclusies: „Intensief gebruik van communicatietechnologie is wezenlijk voor moderne diplomatie. Diplomaten moeten het digitale domein veroveren.”

Voor de nieuwe generatie Nederlandse diplomaten die meer en meer de ambassades gaan bevolken is dat eigenlijk al geen opdracht meer, maar een gegeven. Facebook, Linkedin en Twitter behoren tot hun standaarduitrusting. En zelfs meer dan dat, ze spelen ermee. De ambassadeur in Qatar organiseert via een „Orange Tweet Up” een partij op de residentie in het kader van de Holland Branding. De ambassadeur in Zimbabwe laat de ambassadekat op een eigen Facebookpagina kritisch commentaar op ontwikkelingen in Zimbabwe leveren.