Wat suiker en nicotine gemeen hebben (en hoe voornemens mislukken)

Tachtig procent van de Nederlanders ging 2014 in met een goed voornemen. De meesten wilden afvallen. Maar twee weken verder heeft een groot deel traditioneel de handdoek alweer in de ring gegooid. Kleine geruststelling: dat ligt – ook – aan onze hersenen, laat dit filmpje zien. Over wat suiker gemeen heeft met heroïne, nicotine, alcohol en seks.

Foto ANP / Roos Koole

Tachtig procent van de Nederlanders ging 2014 in met een goed voornemen. De meesten wilden afvallen. Maar twee weken verder heeft een groot deel traditioneel de handdoek alweer in de ring gegooid. Kleine geruststelling: dat ligt - ook - aan onze hersenen, laat dit filmpje zien. Over wat suiker gemeen heeft met heroïne, nicotine, alcohol en seks.

Wat veroorzaakt dat warme, lekkere gevoel bij een stuk chocoladetaart? En waar komt dat ongelukkige, vieze gevoel vandaan bij een tweede stuk chocoladetaart? Waarom vinden we eten lekkerder als het gevarieerd is? En hoe komt het dat veel mensen gezonde en ongezonde periodes hebben? Het heeft allemaal met de hersenen te maken.

Te veel suiker is gif

Suiker is extreem verslavend en verschilt daarin niet van alcohol en tabak, schreef wetenschapsredacteur Wim Köhler eerder in nrc.next:

“De Amerikaanse kinderarts Robert Lustig is hoogleraar stofwisselings- en hormoondeskundige en voert een kruistocht tegen suiker. Zolang je de suiker die je bij een maaltijd eet in de uren erna weer verbrandt, is er weinig aan de hand. Het gaat Lustig erom dat te veel suiker gif is. En omdat meer dan de helft van de mensen momenteel te dik is, en dikker wordt, is suiker voor meer dan de helft van de westerlingen gif. Dat komt volgens Lustigs opvatting vooral door de fructose.

“Suiker, schrijft Lustig in Nature, levert vooral ‘lege calorieën’. Wie suiker in zijn koffie doet, snoepjes eet, frisdrank drinkt en (eigenlijk ook) wie vruchtensap drinkt, krijgt calorieën binnen zonder dat er tegelijkertijd vitaminen, mineralen, vezels en andere nuttige voedingsstoffen mee naar binnen komen. Dat is anders met de calorieën in volkorenbrood, groente of vlees. Vruchtensap levert alleen vitamine C, waar voldoende van is.”

De reden dat fabrikanten suiker blijven toevoegen: omdat het lekker is. En wat lekker is, verkoopt.

Moed niet in de schoenen gezonken?

Gedragsonderzoeker Ben Tiggelaar wijdde zijn column in NRC aan goede voornemens. Wanneer is een voornemen goed? We blijven te vaak hangen in hoogdravende vaagheden, schreef hij:

“In organisaties streven we naar ‘verbondenheid’, ‘integriteit’ en ‘ambitie’. En als individu wil je ‘letten op je gezondheid’, ‘iets meer balans’ en ‘jezelf zijn’. Als we de moeite zouden nemen om verheven doelen te vertalen naar iets meer aardse, platte termen, iets meer no-nonsense, zou het effect vele malen groter zijn. (…) Je voornemen is pas concreet genoeg als je het kunt voordoen. ‘Afvallen’ kun je niet voordoen. Maar ‘het vervangen van tussendoortjes door fruit’ wel.”