Rutte naar Sotsji, dan is Poetin wat soepeler

Nederland zei vorig jaar al tegen Rusland dat het een hoge delegatie naar Sotsji stuurt // Dat zou goed zijn voor Greenpeace

De gevangenschap van Greenpeace-activisten in Rusland heeft een rol gespeeld bij de samenstelling van de omstreden hoge Nederlandse afvaardiging naar de Olympische Winterspelen in Sotsji.

Al in het najaar is vanuit het kabinet aan de Russen gemeld dat koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Mark Rutte naar de Spelen zouden afreizen. Op deze manier wilde Nederland de Russen gunstig stemmen om de Nederlandse Greenpeace-gevangenen spoedig vrij te laten. Uit andere landen kwamen op dat moment juist berichten van regeringsvertegenwoordigers die wegens de verslechterende mensenrechten de Winterspelen niet gingen bijwonen.

Volgens betrokkenen die niet met naam genoemd willen worden, is de komst van de zware delegatie door Rutte gemeld in zijn telefonisch onderhoud van 21 oktober met de Russische president Poetin. De Rijksvoorlichtingsdienst ontkent dit. Wel wordt er van die kant op gewezen dat Nederland al in een vroeg stadium heeft laten weten tegen een boycot te zijn. In hun gesprek spraken Rutte en Poetin over de afsluiting van het door incidenten geteisterde Nederland-Ruslandjaar en de gevangengenomen actievoerders van Greenpeace. Enkele weken later herhaalde minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) de mededeling over de samenstelling van de Nederlandse delegatie tijdens een gesprek met zijn Russische ambtgenoot Lavrov. Hij was toen samen met koning Willem-Alexander en koningin Máxima in Moskou aanwezig bij de afsluiting van het Nederland-Ruslandjaar, op 8 en 9 november. De Nederlandse Greenpeace-activisten kregen op 20 november te horen dat zij op borgtocht zouden worden vrijgelaten.

Nee, er was geen deal, zegt Rutte

Premier Rutte ontkende zondag in het tv-programma Buitenhof dat een „deal” was gemaakt tussen Nederland en Rusland over de afvaardiging naar de Spelen en de vrijlating van de activisten. „Dat zou heel kwetsbaar zijn”, aldus Rutte. Van een directe ruil is dan ook geen sprake geweest. Maar volgens bronnen heeft Nederland met het bij de Russen vroegtijdig aankondigen van de hoge delegatie doelbewust een beter klimaat bij de Russische autoriteiten willen scheppen om het land tot soepelheid in de kwestie te bewegen.

Rutte maakte het besluit over de afvaardiging vrijdag bekend. PvdA-leider en coalitiegenoot Diederik Samsom zei in Nieuwsuur dat hij persoonlijk „een andere afweging” zou hebben gemaakt, waarbij de premier niet was gegaan. Uit Ruttes eigen VVD kwam kritiek van Europees commissaris Neelie Kroes. „Een zwaardere delegatie dan die we op het ogenblik hebben, kan niet. Dus het kon wel een onsje minder”, zei zij bij WNL.