denken @nrc.nl

Vrijheid ook in gevaar zonder NSA-spionage

schrijft Marco van Heerde, digitaal strateeg uit Amsterdam

Niet alleen de NSA zorgt voor een wanstaltige schending van privacy en vrijheid. Ook mensen onderling zorgen ervoor dat iedereen zich steeds minder vrij zal kunnen gedragen. Als we ons hier niet bewust van worden creëren we onze eigen gevangenis, waarin weinig ruimte is voor spontaniteit, avontuur en creativiteit.

Begin december werd Frits Wester geparodieerd vanwege een onhandige Mandela-tweet. En best grappig was het ook nog met de Twitterparodieën op Quinty Trustfull en Peter R. de Vries.

Toen Volkskrant-verslaggever Paul Onkenhout begin deze maand in een tweet het AD op de vingers tikte, onthulde hij onbedoeld ook zijn voorkeur voor ‘Almost Vintage Cumshots’ in een openstaande tab van zijn browser. Oh heerlijke ironie, hilarisch vond ik het. Het bericht werd direct geretweet en opgepakt door wat blogs. Als je nu Paul googlet, gaat het derde zoekresultaat over de pornotweet. Afgezien van de schaamrode kaken voor een week of twee zijn de effecten hiervan qua carrière en relaties helemaal niet zo grappig.

Ik heb het idee, dat ‘het internet’ zich steeds meer begint te gedragen als een meedogenloze groep hyena’s. Zodra iemand iets ondoordachts of afwijkends zegt of doet, wordt hij afgemaakt door een anonieme menigte, die hem keihard aan de schandpaal nagelt en meedogenloos voor lul zet. Dit geldt niet alleen voor online meningen, vechtpartijtjes, xtc-meisjes, of zoenende burgemeesters. Het wordt allemaal online gezet en blijft voor altijd te vinden. Google de keeper van ADO maar eens even. Dit is al acht jaar geleden!

Toen ik een ondeugend avontuurtje in een dampende auto had, speelde door mijn achterhoofd: wat als iemand dit filmt en op YouTube zet? Met andere woorden: ik voel me door de NSA steeds minder vrij, maar ook door gewone mensen. Voor je het weet staat iets online en word je de rest van je leven uitgelachen vanwege een spontane actie of ondoordachte tweet.

Internet was bedoeld om mensen vrijer te maken. Maar als we zo doorgaan met elkaar voor lul te zetten is wat de NSA doet misschien wel kinderspel vergeleken bij wat we elkaar aandoen. En als iedereen straks met een of andere vorm van Google Glass op z’n gezicht loopt, creëren we onze eigen Orwelliaanse samenleving. Niet gemaakt door een kwaadaardige overheid, maar door een domme, onstilbare honger naar amusement en leedvermaak.