Raadsleden: lokale democratie bekneld

Gemeenschappelijke regelingen beperken controlemogelijkheden gemeentebestuur

Zeven van de tien gemeenteraadsleden vinden dat de lokale democratie wordt bedreigd doordat gemeenten een groot deel van hun taken onderbrengen in ‘gemeenschappelijke regelingen’. Dat blijkt uit een vanmorgen gepubliceerde enquête onder ruim 1.700 van de 9.000 raadsleden, in opdracht van raadsledenvereniging Raadslid.nu.

Een gemeenschappelijke regeling is een samenwerkingsverband tussen twee of meer gemeenten, die samen taken uitvoeren omdat dat goedkoper is. Wethouders van de deelnemende gemeenten vormen samen het bestuur van de regeling. De controle geschiedt door de afzonderlijke gemeenteraden, en is dus versnipperd. De regionale brandweer is een gemeenschappelijke regeling, net als de gezondheidsdienst GGD en de milieudienst. Een gemeente is niet zelden deelnemer aan zo’n tien regelingen.

De enquête schetst een verontrustend beeld over de raad als controlerende macht. Eenderde van de raadsleden is ‘enigszins bekend’ of zelfs ‘totaal niet bekend’ met de inhoud van de regeling. Zij hebben niet genoeg tijd om zich erin te verdiepen. En al hebben zij de tijd: eenderde zegt te weinig kennis en kunde te bezitten om de regeling te controleren. Ruim 40 procent van de leden vindt dat de gemeenteraad aan waarde verliest door de vele gemeenschappelijke regelingen.

Afschaffing is geen reële mogelijkheid: ruim tweederde van de raadsleden noemt de regelingen ‘onvermijdelijk’. Want gemeenten kunnen ingewikkelde taken niet zelfstandig uitvoeren, onder meer door een tekort aan ambtenaren.

Lokale rekenkamers, griffiers en hoogleraren beklaagden zich onlangs in deze krant over het gat in de lokale democratie dat wordt veroorzaakt door gemeenschappelijke regelingen. Een opvallend groot aantal raadsleden draagt nu zelf een oplossing aan: fuseren. Liefst 40 procent van de raadsleden beschouwt een herindeling als onvermijdelijk. Door fusie krijgt een gemeente meer armslag om taken zelf uit te voeren of meer stemrecht in de regelingen. Vooral in gemeenten onder de 25.000 inwoners zijn voorstanders te vinden: 53 procent is vóór fusie. Maar zelfs in gemeenten van 75.000 tot 100.000 inwoners noemt 42 procent van de raadsleden herindeling onvermijdelijk.