Polarisatie over Europa helpt PVV

De middenpartijen krijgen het moeilijk bij de Europese verkiezingen van 22 mei.

Nederlanders hebben steeds minder vertrouwen in Europa.

Nederlanders zijn extremer gaan denken over de Europese Unie. Het aantal tegenstanders is het meest gegroeid, maar ook het aantal stellige voorstanders van Europa neemt toe. Vooral de PVV profiteert van de polarisatie. De partij van Geert Wilders scoort in een eerste peiling niet alleen het hoogst, maar trekt ook de meeste stemmers die zeggen al zeker te zijn van hun stem (42 procent). Opvallend is dat bij de meest uitgesproken pro-Europese partij, D66, juist relatief weinig kiezers zeggen al zeker te zijn van hun stem: 15 procent.

Dat zijn de eerste uitkomsten van een groot onderzoek naar opvattingen van de Nederlandse kiezers over de EU. TNS NIPO onderzoekt in opdracht van de Universiteit van Amsterdam een half jaar lang hoe deze opvattingen veranderen in de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement op 22 mei.

De peilingen duiden wel op een open race, zegt hoogleraar Claes de Vreese. PVV (17 procent) en VVD (16 procent) beginnen als favoriet aan de campagne. Maar daarachter zit een kluit partijen dicht bij elkaar: PvdA, SP, D66 en CDA scoren tussen de 10 en 13 procent. Met name CDA en GroenLinks stevenen in deze eerste peiling af op een stevig verlies.

De meer gepolariseerde stemming over Europa stelt de middenpartijen VVD, CDA en PvdA voor een dilemma. Zij zwakken in hun verkiezingsprogramma’s hun pro-Europese houding af met kritische voorstellen op deelonderwerpen. Daarmee worden ze juist minder uitgesproken. Zij staan volgens De Vreese voor de laatste kans om het debat naar hun hand te zetten, door het vooral te laten gaan over concrete oplossingen.

Na de eurocrisis en de toegenomen spanningen in de EU afgelopen jaren zijn vertrouwen, kennis en interesse gedaald. Nederlandse partijen bezetten na de verkiezingen in mei 26 van de 751 zetels in het Europees Parlement, dat meebesluit over een groeiend deel van de Europese wetgeving.