Israëlische oud-premier Sharon (85) overleden - ‘politieke hardliner’

Sharon stond bekend als een militaire en politieke hardliner. Foto Reuters / David Furst

De Israëlische oud-premier Ariel Sharon is op 85-jarige leeftijd overleden. Dat heeft de Israëlische radio gemeld. Sharon, die al bijna acht jaar in coma lag, was premier van Israël vanaf 2001, tot hij in 2006 door een beroerte werd getroffen. Hij stond bekend als een militaire en politieke hardliner.

Op 1 januari meldde het ziekenhuis dat Sharon behandelde, het Tel Hashomer-ziekenhuis in Tel Aviv, dat de gezondheid van de oud-premier ernstig was verslechterd. Hij zou last hebben van nierfalen. Afgelopen week meldde het ziekenhuis dat de toestand van Sharon nog verder was verslechterd en dat meerdere van zijn organen niet meer goed functioneerden.

Sharon was als militair berucht

Sharon vocht als militair in drie oorlogen. Hij nam in 1948 deel aan de oorlog die vrijwel direct na de stichting van Israël uitbrak met diverse landen in het Midden-Oosten. Sharon verwierf in 1973 naamsbekendheid tijdens de Jom Kippoer-oorlog, toen hij zonder toestemming van zijn meerderen de aanval inzette op het Egyptische leger bij het Suez-kanaal. De operatie luidde de ommekeer van de oorlog in.

In 1982 leidde hij als Defensieminister de invasie in Libanon, wat een beperkt offensief had moeten worden om de Palestijnse militanten uit het grensgebied te verdrijven. De operatie bleek uiteindelijk allesbehalve een kortstondig offensief: Israël trok zich uiteindelijk pas in 2000 terug uit Libanon. Bij de invasie van 1982 werden duizenden Palestijnen in vluchtelingenkampen gedood, voornamelijk door christelijke Libanese milities die Israël steunden.

Zijn omstreden bezoek aan de Tempelberg tijdens de verkiezingscampagne in 2000 was het startschot voor de tweede Palestijnse opstand, die hij met harde hand neersloeg. In 2006 besloot hij de Israëlische militairen terug te trekken uit Gaza en de Joodse nederzettingen daar te ontruimen.

De ‘bulldozer’ was binnen en buiten Israël controversieel

Sharon geldt als één van de meest controversiële en iconische figuren uit de Israëlische politiek. Hij kreeg de bijnaam ‘de bulldozer’, omdat hij veel van zijn critici minachtte maar desondanks veel dingen gedaan kreeg. Door zijn harde opstelling werd Sharon door de Palestijnen en in de rest van de Arabische wereld diep gehaat.

Centraal in zijn leven stond de opbouw, de verdediging en de uitbreiding van de joodse staat Israël. Israël, het rechtstreekse product van de holocaust, was zijn levenswerk, schrijft oud-correspondent Oscar Garschagen in een necrologie:

Hij zag Israël als thuis- en eventuele vluchthaven voor alle joden ter wereld en niet als een land dat gedeeld moest worden met de Palestijnen. Voor de Palestijnen was eigenlijk geen plaats. Zo voelde hij dat zelf als soldaat, generaal-majoor, en later als minister op sleuteldepartementen en als premier sinds 2001.

Zijn besluit om in 2005 de Israëlische militairen en kolonisten uit Gaza terug te trekken werd hem zeer kwalijk genomen door de religieuze zionisten. Hij stapte in 2005 uit Likud om een eigen partij te beginnen, Kadima. In 2006 was hij op weg naar een nieuwe verkiezingsoverwinning toen hij werd getroffen door een hersenbloeding. In april 2006 werd hij door het kabinet permanent onbekwaam verklaard, waarmee officieel een eind kwam aan zijn ambtstermijn als premier. Sindsdien lag Sharon in coma.

Lees ook het portret ‘Sharon, premier die decreteerde’ uit 2006 van onze toenmalig correspondent Oscar Garschagen.