Ik hecht zoveel waarde aan alles

Onlangs stopte zangeres en actrice Ricky Koole (41) met haar rol van Rachel in de musical Hij Gelooft in Mij. Nu toert ze met echtgenoot Leo Blokhuis in de voorstelling Buitenstaanders. Daarin zingt ze onder meer liedjes van haar nieuwe cd No Use Crying.

Tekst Amanda Kuyper, foto Andreas Terlaak

Tijdloos

„Ik zag een album voor me dat plots ergens op een plank teruggevonden werd. Een beetje mythisch verhaal van ‘wauw, wat ligt hier? Goh, het zijn oude opnames van dertig jaar terug. Pfff... even het stof eraf blazen.’ Tijdloze liedjes, dat wilde ik. Blanke soul, gemengd met de countrysnik die mijn stem een beetje heeft. Sober, geen uitsloverij, eerlijke teksten. Op de cover van No Use Crying poseer ik in de stijl van Françoise Hardy 1968 – een beetje film-noirachtig.

„Liedjes die ergens over gaan. Wat een cliché ja, maar als actrice zoek en schrijf je teksten als monologen bijna, die verklankt worden op de muziek. Ik zeg wat ik voel, en wat ik al heb gezegd is eruit. Je zult mij niet snel steeds herhalingen horen zingen. Zeg gewoon wat je te zeggen hebt, anders wordt de zin onbelangrijker. Net als in een toneelmonoloog.”

De pijn eruit zingen

„Ik vind het zo mooi hoe zangers in het zinderende zuiden van Amerika het grote verlangen eruit weten te zingen. Op mijn vorige, een Nederlandstalig album vond ik dat moeilijk. Wij zijn zo gewend met het hoofd te zingen met gewiekste teksten. Vol overgave je pijn eruit zingen is in het Nederlands al gauw iets van: nou, nou.

„Ik houd niet van zoetige liedjes. Een randje vind ik mooi. Je toont pijn, maar ook hoe je jezelf weer oppakt en doorgaat. Verdriet met een soort ‘ik-laat-me niet-kisten-gevoel’. Dat zie je ook aan Rachel in de Hazes-musical. In de slotscène bij zijn kist houdt ze een lange monoloog. Haar grote liefde heeft ze verloren, maar háár krijgen ze niet klein. Dat is zo mooi.”

Spotify

No Use Crying is mijn vijfde album. Best een prestatie in deze tijd denk ik, omdat ik ze steeds zelf uitbreng. En de kans is heel groot dat je het niet terugverdient. Hoewel ik mijn muziek op elpees dan juist wel weer aardig verkoop. Soms krijg ik op mijn kop dat mijn cd’s niet op Spotify staan. Ja, eentje nu, maar wat heb ik daar aan? Het levert mij helemaal niets op. Naamsbekendheid zeggen mensen. En ja ach, zeven euro geloof ik laatst. Hoeveel downloads dat zijn, geen idee! Daft Punk heeft met de wereldhit Get Lucky 16.000 euro verdiend, las ik ergens. Tja, daar hebben ze misschien net die productie mee terugverdiend. Als Nederlandse artiest heb je nooit zoveel downloads natuurlijk, dus dat zal altijd een druppel op een gloeiende plaat blijven.”

Held

„Ik verloor het afgelopen jaar twee helden: cabaretier Maarten van Rozendaal en acteur Jeroen Willems. Wat een vakmensen, ze waren de grootsten op hun terrein, smaakmakers die de norm bepaalden. Er is veel zooi op televisie, en zij volgden hun eigen weg. Hun authenticiteit bewonderde ik.

„Jeroen kende ik al zo lang. Hij was de liefste die je je kon voorstellen met zijn on-Nederlandse overgave. Het is eeuwig zonde dat hij ineens stierf. Bij Maarten ging ik wel eens langs met mijn teksten. We woonden niet ver van elkaar. Voor dit album wilde ik dat ook, maar toen was hij al erg ziek. Hij had geen behoefte meer aan iets met tekst of muziek.”

Deeltje

„De dood, de vergankelijkheid komen vaak terug in mijn voorstelling, en vooral in mijn leven. Niet dat we niet dood mogen, maar het gegeven flitst soms wel twintig keer per dag door mijn hoofd. Volgens mijn man kijk ik soms van te ver boven op ons neer, zie ik mijzelf als zo’n klein element in het grote geheel. Ik vind dat mooi die kleine deeltjes, en heel erg tijdelijk. En tegelijk vliegt het me naar de keel. Ik zei Maarten gedag, voor het laatst. En zing: How desperate is a kiss? Wat betekent het nu allemaal, vraag ik me dan af. Heb ik alles wel gezegd? Time is ticking waiting for the worse to come.

„Er zijn zelden dagen dat ik er níet over nadenk. Het angstflitst aan me voorbij: wat zijn we nietig. Ik hecht zoveel waarde aan alles. Het is een kindergedachte bijna, maar soms kan het me bijna ontroeren hoe we huizen, trams, ach álles hebben gebouwd. En zie ons daar lopen met onze ziel onder onze arm.

„Dit had ik al op mijn zesde. Ik ondervroeg mijn moeder over de dood. Mijn zoontje zei laatst: ‘oh nee, ik wil niet groot worden’. Oh, het is er een van mij, dacht ik toen. Het is mijn eeuwige thema. Op deze plaat kom ik er maar eens voor uit.”

Buitenstaanders

„We noemen ze in onze show buitenstaanders: mensen die tegen de klippen op of tegen de mode in hun gang gingen. Markante musici als Antony and the Johnsons bijvoorbeeld. Bewonderenswaardig om hun eigenzinnigheid. In onze show hebben we het over mensen die een verschil maakten. Leo bespreekt een stroming als Indorock, van de mensen uit Nederlands-Indië die hier gitaarmuziek gingen maken. En dan komt Nick Drake ineens voorbij, ook weer echt een buitenstaander.

„Buitenstaanders is onze derde voorstelling van liedjes en verhaaltjes. De eerste was zeven jaar geleden. Ik zing veel van mijn album, samen met de band Ocobar. En Leo vertelt bijzondere muziekverhalen, die ik dan weer aanvul. Samen spelen gaat ons gemakkelijk af.

„Op het podium zijn we leukste versies van onszelf. Je bent scherp op het podium, grappiger. Als Leo de muzieknerd uithangt, en ik me schaar bij het publiek met de vraag: ‘Leo, wat hebben wij hier nu aan?’, is dat geestig. Verder dragen we niet echt uit dat we een stel zijn.”

Stilte

„Ik vind het altijd een ontroerend idee dat iedereen in de zaal zijn jas aan heeft getrokken, oppas heeft geregeld, naar het theater is afgereisd, een kaartje heeft en dat de mensen zonder elkaar te kennen in die zaal zitten. Aan mij de taak om concentratie daar bij hen te krijgen.

„Vlak voor de monoloog in Hij Gelooft in Mij was het muisstil. Duizend mensen houden dan hun adem in, wat gaat ze zeggen als ik naar voren loop. Dat beleef ik heel bewust, alle antennes staan aan. Wie gaapt, wie een iPhone checkt. Secondes duren op het podium drie keer langer. Ik bespeel die stilte, speel met het moment. Kan ik het nog iets rekken? Ja, dat kan.”

Schattig

„Op de Kleinkunstacademie was ik de jongste, een schattig blond meisje dat haar hoofd wat schuin deed en dan nog schattiger leek. Ik was enthousiast en benoemde graag de mooie dingen op een school waar een geëngageerde houding de norm was. Ik kreeg met grote ego’s en vele smaken te maken. Het was een harde leerschool waarin je steeds weer wordt gewezen op hoe je overkomt, hoe je houding is, je stem klinkt. Terwijl uitkomen voor wat je mooi vindt, zoals wij nu ook weer doen in de voorstelling, eigenlijk nog wel méér je nek uitsteken is dan te schoppen tegen wat je lelijk vindt.”

Kerkdienst

„Ik houd een paar keer per jaar in kerk De Nieuwe Liefde een dienst voor ongelovigen. Een kerkdienst zonder God, ik ben niet gelovig. Het is mooi en liefdevol, met een koor, met veel acteurs als Anna Drijver, Nadja Hüpscher of muzikanten als Bertolf. Elk seizoen treffen we elkaar, het is een moment van bezinning voor iedereen. We zingen een onnadrukkelijk gospellied als There Will Be a Light van Ben Harper. Iemand leest gedichten voor van Rudy Kousbroek, Vasalis of Szymborska. Erik van Muiswinkel las de afgelopen keer de preek. Nee zie het niet als new age, en het is ook geen entertainment. Het is wat het is. Verbondenheid. Je haalt eruit wat je zelf wilt als weerklank tegen cynisme en bitterheid in deze tijd.”