Economen waarschuwen Duitsland voor stagnatie

De Duitse economie doet het verhoudingsgewijs goed.

Maar adviseurs waarschuwen: Duitsland kan zo weer de zieke man van Europa worden.

De eerste cijfers van 2014 over de prestaties van de Duitse economie markeren deze week de definitieve lift off van Duitsland van de rest van Europa. Maar economen waarschuwen dat het herstel broos is en ongedaan kan worden gemaakt door verkeerde besluiten van de nieuwe regering van Angela Merkel (CDU) met de sociaal-democratische SPD. „We kunnen zo weer de zieke man van Europa worden”, zei voorzitter Christoph Schmidt van de economische adviesraad van de bondsregering tegen dagblad Die Welt.

Eerst de goede rapportcijfers. De industriële productie van Duitsland veerde in het laatste kwartaal van 2013 op, zodat de groei over het hele jaar uitkwam op 3,5 procent. De inflationaire druk bleef in dezelfde periode laag en nieuwe orders namen toe, terwijl ook de exportcijfers doorgroeiden naar 3,6 procent op jaarbasis.

Daarbij veranderde de werkgelegenheid nauwelijks. Het aantal werklozen ligt in Duitsland op ongeveer drie miljoen. Onderzoeker Enzo Weber zei tegen het persbureau Bloomberg dat de werkgelegenheid in Duitsland nu al over een reeks jaren stabiel is. „Overigens is de werkloosheid niet echt afgenomen”.

De Brusselse ING-analist Carsten Brzeski gelooft dat alle signalen nu op groen staan voor een versnelling van het herstel van de Duitse economie. „De combinatie van goed gevulde orderboeken en lage voorraden zijn goede voortekenen.”

Deze week doemden ook de eerste donderwolken aan de horizon op. Zo liep een bezoek van de Amerikaanse minister van Financiën Jack Lew, woensdag, aan zijn ambtgenoot Wolfgang Schäuble (CDU) uit op – de zoveelste – clash over de Duitse handelsbalans. Lew was kennelijk speciaal naar Berlijn gereisd om Schäuble nog eens in te wrijven dat de VS van mening zijn dat Duitsland met een verwacht overschot op de handelsbalans van bijna 18 miljard euro de eurozone uit het evenwicht brengt.

Die onbalans leidt volgens de gangbare redenering tot hogere schulden van landen die meer importeren. De Europese Commissie onderzoekt de hoge Duitse exportcijfers. Kanselier Merkel wees in haar nieuwjaarstoespraak alle kritiek beslist van de hand. Zij hamert op Duitse economische drievuldigheid: export leidt tot groei, leidt tot banen, amen.

Analist Brzeski kiest overigens de kant van Berlijn. Hij zegt dat een nadere bestudering van het Duitse handelsoverschot uitwijst, dat dit te danken is aan de handel met Europese landen buiten de eurozone en met de rest van de wereld. „In november bijvoorbeeld werd op jaarbasis 5 procent meer geëxporteerd naar Europese landen buiten de eurozone, terwijl de export binnen de eurozone onveranderd bleef.”

Vraag blijft of de Duitse regering de wereld kan overtuigen van haar eigen gelijk, zeker met het oog op de komende onderhandelingen over een trans-Atlantische vrijhandelszone, waarvoor Merkel in de komende maanden naar Washington reist.

Ondertussen kijkt de economische adviesraad hoofdschuddend naar de voornemens van Merkels derde regering. In het jaarrapport over 2013, getiteld Tegen een achterwaarts gerichte economische politiek, concludeert zij dat het Duitse economie in 2014 zal groeien met 1,6 procent (was vorig jaar 0,4 procent). Maar voorzitter Schmidt zei erbij dat de maatregelen van het nieuwe kabinet op de lange termijn desastreus zullen uitwerken.

De regering concentreert zich volgens Schmidt te veel op verdelingsvraagstukken, zoals invoering van een wettelijk minimumloon, en betere pensioenregelingen. Schmidt: „Tegenover al die sociale verplichtingen staat geen deugdelijke financiering”. Zijn conclusie is dat belastingen en sociale premies noodzakelijkerwijs zullen stijgen, met funeste gevolgen voor de werkgelegenheid, ook al bezweren met name de christen-democraten dat dit niet zal gebeuren.

Overigens leverde de nieuwe familieminister Manuela Schwesig (SPD) gisteren een illustratie van de stelling van Schmidt: zij komt met een voorstel om een 32-urige werkweek mogelijk te maken voor ouders met een uit belastingmiddelen te betalen ‘partnerschapsbonus’.

De voorzitter van de economische adviesraad denkt dat 2013 wel eens het jaar van een negatieve wending geweest kan zijn. „Het coalitieakkoord draagt het gevaar in zich dat de andere Europese landen de indruk krijgen dat Duitsland van hen harde hervormingen eist, maar in eigen land de klok terugdraait. Dat doet afbreuk aan de Duitse overtuigingskracht.”