De leuk

Afgelopen week stond er een opiniestuk in de krant waarin doemgevoelens werden geuit over de middelmatigheid in het Nederlandse onderwijs. Boven het stuk stond: ‘Studeren doe je niet voor de leuk’. Het hebben over ‘de leuk’ is al jaren een manier om het woord ‘leuk’ af te zeiken. Bedoeld wordt natuurlijk ‘studeren moet je doen om een goede baan te krijgen’.

Maar door het over ‘de leuk’ te hebben, laat je ook meteen zien hoe verwerpelijk het zou zijn om dingen te doen puur omdat ze leuk zijn. Hallo, Calvijn.

Terwijl er toch ook genoeg mensen zijn die ‘de leuk’ zonder ironie gebruiken. Opgeruimde, vrolijke mensen die zich niet schuldig voelen over geluk. Dit soort mensen voegt aan wel meer bijvoeglijk naamwoorden een lidwoord toe. „We zijn met Kerst met z’n allen naar een huisje gegaan, gewoon voor de gezellig.” En, net iets anders: „Ik heb lekker thuis liggen cocoonen, voor de relax.” Voor de leuk, de gezellig, de chill, de lekker, de fijn, de warm, de culinair, de efficiënt – het kan allemaal.

Deze lidwoordtoevoeging werkt, getuige het rijtje hierboven, alleen met positieve bijvoeglijke naamwoorden. Wat ik bijvoorbeeld nog nooit heb gehoord is: „Die man wíl gewoon niet gelukkig zijn – volgens mij werkt hij bij die kippenslachterij voor de stom.” Of: „We zijn gestopt met drinken, voor de ongezellig.” (figuur 1.) Ter vergelijking, wat wel kan is: „We zijn gestopt met drinken, voor de gezond.” (figuur 2). Met negatieve woorden werkt het gewoon niet. „Ik probeer mijn vriendinnen mee te laten doen met een cursus bootcamp, voor de fascistisch.”

Mensen die denigrerend doen over de leuk, zijn ook tegen opleuken. Snap ik op zich wel, dat je niet warm wordt van het woord ‘opleuken’. Maar ergens tegen zijn is zo makkelijk.

Ik zou zeggen, áls je dan zo misselijk wordt van de leuk en het opleuken in het algemeen, ga dan all the way en leuk de dingen ook eens áf. Of, alternatievelijk: stom ze op.