De getruukte en duivelse Aronian

In 1990 deed ik in Rotterdam mee aan een vreemde wedstrijd die ik nog wel eens over zou willen doen. We speelden zes partijen tegelijk tegen dezelfde tegenstander, met in totaal een half uur bedenktijd, dus vijf minuten per partij. Je rende ademloos langs de borden; het was verschrikkelijk, maar ook heerlijk.

Het was een idee van David Bronstein, die zelf ook meedeed. John van der Wiel won het toernooi.

Het idee van Bronstein was, dat er als je zes partijen tegelijk speelde, geen ruimte was voor neurotisch gepieker. Je speelde vrij uit, want als het op een bord mis ging, waren er nog vijf andere.

Een paar jaar geleden werd in San Sebastian een versie geïntroduceerd die nu bekend staat als het Baskische systeem: twee partijen tegelijk tegen dezelfde tegenstander. Het Rotterdamse systeem, maar dan voor watjes, dacht ik even. Helemaal rechtvaardig was dat niet, want bij twee partijen is de psychische druk zwaarder. Zes partijen leidden tot een vrolijke onverschilligheid, zoals Bronstein het ook bedoeld had.

Vorige maand waren in Beijing the World Mind Games; schaken, chinees schaak, bridge, dammen en go, en alles op een frivole manier. Voor het schaken betekende dat snelschaak, rapidschaak en een wedstrijd volgens het Baskisch systeem.

Een van de twee Baskische partijen tussen Levon Aronian en Anish Giri laat ik hier zien als een lichtzinnige inleiding op de zware ernst van het Tata Steel toernooi, dat deze zaterdag in Wijk aan Zee begint. Aronian, tweede op de wereldranglijst, is nu Magnus Carlsen er voor het eerst sinds 2004 niet bij is, de topman van het toernooi. Nederlands hoop Anish Giri is nummer 19 van de wereld. Ze speelden in Being vier keer tegen elkaar in twee vluggertjes (1,5-0,5 voor Giri) en twee rapidpartijen op zijn Baskisch (2-0 voor Aronian).

Bewonderenswaardig is de soevereine rust waarmee ‘de getruukte en duivelse Aronian’- de woorden zijn van Giri – met eerst een, dan twee en vervolgens drie pionnen minder kalme zetjes blijft doen. Hij neemt de tijd om zijn koning een vakje dichter bij het centrum te brengen en om Giri’s pionnenstelling te verzwakken. Rustig smoren, in twee pannen tegelijk.

Anish Giri – Levon Aronian, Beijing 2013

1.d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 d5 4. g3 c5 5. cxd5 cxd4 Een pionoffer dat heel geschikt lijkt voor een Baskische partij. 6. dxe6 Lxe6 7. Dxd4 Pc6 8. Dxd8+ Txd8 9. Lg2 Lb4+ 10. Ld2 Pe4 11. a3 Le7 12. Pc3 Pxd2 13. Pxd2 0-0 14. 0-0-0 Pe5 15. Lxb7 Ambitieus en een beetje riskant. Wit verdubbelt zijn materiële winst, maar ook de kracht van wits tegenspel. 15…Tb8 16. Le4 Tfc8 17. Kc2 f5 18. Lf3 Lf6 19. Tc1 Kf8 Bewonderenswaardige rust. 20. The1 a5 21. h3 a4 22. Lg2 h5 23. f4 Pc6 24. Pxa4

Nu staat wit zelfs drie pionnen voor. 24…h4 25. gxh4 Lxh4 26. Tf1 Pd4+ 27. Kd3 Dit is meer dan ambitieus, het is roekeloos. Beter was 27. Kb1. Zwart kan dan met 27…Txc1+ 28. Kxc1 Pxe2+ een pion terugwinnen, maar wit kan iets missen. 27…Td8 28. Ke3 Pb3 Heel sterk was 28…Td6 met de dreiging 29…Te8+. 29. Pxb3 Lxb3 30. Pc3 Tb6 31. Lh1 Lf7 32. Tfd1 Wits stelling was precair, maar misschien had hij het met 32. b4 kunnen houden. 32…Te8+ 33. Kf3 Lh5+ 34. Kg2 Lxe2 Nu heeft zwart groot voordeel. 35. Pxe2 Txe2+ 36. Kf3 Tbe6 Wit is in een matnet geraakt. 37. Tc8+ Kf7 38. Tc7+ Kf6 Wit gaf op.