Vergeet de marathon, loop honderd meter

Murakami kan in vijf pagina’s een wereld oproepen die een heel boek rechtvaardigt. In zijn romans stapelt hij metaforen, blaast hij personages op, in verhalen is hij op z’n best.

Een jong stel besluit om naar de dierentuin te gaan, want er is een kangoeroe geboren – het stond in de streekpagina’s van de krant. Het duurt echter een maand voor ze het pasgeboren jong zien; regen, kiespijn en een gemene wind hield ze tegen. De vrouw is teleurgesteld, want het jong is in de tussentijd flink gegroeid. Gelukkig kruipt de kleine kangoeroe uiteindelijk wel als een baby in de buidel ‘van (vermoedelijk) de moeder’. Vermoedelijk – tussen haakjes bovendien.

Het verhaal is zwanger van onzekerheid en twijfel. Maar dé vraag die het stel bezighoudt, wordt niet gesteld, laat staan beantwoord. Ze vertragen, stellen uit en zijn duidelijk zoekende – ‘Zou het zwaar zijn, zoiets in je buidel?’ ‘Maak je geen zorgen. Een kangoeroe is sterk.’ Het zijn eigenlijk nog onschuldige kinderen; ze eten een chocolade-ijsje en een hotdog.

Onderweg naar de dierentuin vraagt het meisje zich af of de babykangoeroe nog wel leeft, of dat de moeder een zenuwinzinking heeft gehad – ‘misschien heeft ze een trauma opgelopen?’ Wat projecteert ze allemaal op de kangoeroes? We komen het niet te weten.

Wel geeft Haruki Murakami een sleutel: het verhaal draagt als titel ‘Een perfecte dag voor kangoeroes’. Een allusie op de Salinger-klassieker ‘A perfect day for bananafish’ – een jong echtpaar, een trauma, een spelend kind…

Lieflijkheid

Het einde van het verhaal is van een bedrieglijke lieflijkheid. ‘Het zag ernaar uit dat het voor het eerst in lange tijd een warme dag ging worden. „Zullen we ergens bier gaan drinken?” zei ze. „Prima idee,” zei ik.’ Ze slepen de doem van Salinger achter zich aan, als een uit doodskleden genaaide bruidssluier.

‘Een perfecte dag voor kangoeroes’ is mijn favoriete Murakami-verhaal, op de voet gevolgd door ‘Het spaghetti-jaar’ (beide zijn opgenomen in Blinde wild, slapende vrouw). In slechts vijf pagina’s roept de schrijver een wereld op die een heel boek zou kunnen rechtvaardigen. Gelukkig hield hij zich in en maakte hij er een kort verhaal van.

Dat had hij vaker moeten doen, denk ik wel eens. Op de honderd meter is Murakami in mijn ogen zoveel sterker dan op de marathon, al houdt hij gezien zijn oeuvre zelf meer van de laatste.

In zijn romans heeft Murakami nogal eens de behoefte om te stapelen. Metaforen worden opgeblazen, personages (meermaals) uitvoerig beschreven en acties grondig verklaard. Een omgekeerd Droste-effect. Murakami houdt overduidelijk van de auctoriale vertelinstantie.

Ook blíjft hij variëren op zijn centrale thema (volwassen worden), en hanteert hij telkens opnieuw de overbekende freudiaanse motieven. En welk muziekstuk moet dit keer voor een extra betekenislaag zorgen? (Le mal du pays van Franz Liszt is in zijn nieuwe roman de troef.) Murakami’s romans werden gaandeweg toegankelijker: minder Kafka, meer romantiek. De dialogen daardoor fletser.

In zijn korte verhalen creëert hij bijna achteloos werelden waar ik wél meer van wil weten. Mijn fantasie wordt geprikkeld, niet geleid en betutteld. Dát is de literatuur waar ik warm van word.

Protagnist

‘1971 was het jaar van spaghetti. In 1971 bleef ik spaghetti koken om te leven en bleef ik leven om spaghetti te koken.’ Wat volgt is een scène waarin de protagonist aan de telefoon suggereert dat hij spaghetti kookt, om een vrouw af te wimpelen. Waarom? Hij weet het zelf ook niet. ‘Af en toe vroeg ik me af hoe het haar verder was vergaan. Meestal als ik spaghetti aan het eten was.’

Murakami’s populariteit blijft groeien. Liefhebbers van zijn werk weten wat ze krijgen. Murakami is een betrouwbaar merk geworden. Een uiterst productieve Nobelprijskandidaat die elk jaar hoog scoort in de polls. Vele romans zullen nog volgen.

Maar ík blijf (tegen beter weten in) hopen op een nieuwe verhalenbundel. Met verhalen die me verrassen, en die het illuster idioom links laten liggen. Wie weet, op termijn, wanneer hij door de ouderdom niet langer zijn geliefde hobby kan beoefenen. Inderdaad, marathons lopen.