Kruis- bestuiving

Wat kun je dit weekend doen? Rolinde Hoorntje spot trends en tipt

Ik was op zoek naar nieuwe werkruimte in het kader van de goede voornemens – een goede plek is het halve werk. Een zoektocht langs lege kantoorpanden waar tropische planten groeiden in beschimmelde wasbakken leidde naar een lege woonkamer dichtbij huis. De ‘studio’ deel ik met een fotograaf en een muziekwetenschapper. Goed voor de kruisbestuiving, dacht ik. Die eerste middag draaiden we plaatjes en bespraken we de jaarlijstjes van 2013.

Die lijstjes bleken nog best lastig. Want hoe bepaal je wat ‘goede muziek’ is? Waarop is zo’n lijstje gebaseerd? Het mechanisme achter sommige lijstjes is redelijk simpel. Zakenblad Forbes baseert het potentieel van jonge muzikanten op hun gage. Een dj als Avicii verdient per optreden een bedrag met zes cijfers. Reden genoeg om hem te laten toetreden tot de topdertig met meest belovende musici onder de 30.

De kwaliteitslijstjes op de muziekblogs bieden meer ruimte voor discussie. Er zijn albums waarover consensus lijkt te bestaan. James Holdens debuut The Inheritors eindigde op vrijwel ieder blog over elektronische muziek in de toptien. Wat wil je, de wiskundige had zeven jaar met een zelfgekluste modulaire synthesizer aan het album gewerkt en zich laten inspireren door Keltisch cultureel erfgoed. Daft Punk had met Get Lucky de zomerhit van 2013. Eind deze maand mogen de gemaskerde electropoppioniers optreden bij de uitreiking van de Grammy’s. Toch werd hun album Random Access Memories door de één bejubeld en de ander verguisd – al dan niet vanwege de zorgvuldig geconstrueerde mediahype die aan de release voorafging.

Fout, zei de muziekwetenschapper. Die argumenten, daar ging het dus niet om. En muziek onderscheiden naar genres was onzin. Er bestonden maar twee soorten muziek: goed en slecht. En daarvoor waren drie objectieve criteria: oorspronkelijkheid, vrijheid en onvoorspelbaarheid. Muziek was oorspronkelijk als die een bepaalde mate van originaliteit bevat, legde de wetenschapper uit. Ondertussen werkte hij verder aan een intimiderend proefschrift dat naast zijn laptop lag. Muziek was vrij als die niet was toegesneden op de oren van het publiek. En muziek was onvoorspelbaar als je aandacht niet verslapte bij het luisteren, zoals bij het horen van de laffe klankschaalmuziek in een spa.

Neem Mozart, zei hij, zijn muziek was niet vrij, tot zijn vader overleed. Tot dat moment was zijn muziek alleen gemaakt om de oren van zijn vader te behagen. Daarna kon hij de opera Don Giovanni schrijven, waar een intens lijden in zit.

Maar hoe kon je dat dan objectief beoordelen?

Simpel, dat hoorde je dus.

Hoe hoorde je dat dan?

Gewoon goed luisteren.