Aluminiumbedrijf Aldel had veel meer problemen

De Amerikaanse ondernemer Gary Klesch vertelt maar de helft van het verhaal van zijn failliete fabriek . Aldel ging niet alleen ten onder door nadelige stroomtarieven.

De Groningse aluminiumproducent Aldel is bankroet gegaan doordat de kosten van energie veel hoger zijn dan in Duitsland. En de Nederlandse overheid laat dit allemaal gebeuren en schiet niet te hulp.

Dat is kort gezegd de boodschap die Gary Klesch, de Amerikaanse eigenaar van het failliete Aldel, deze week met verve uitdraagt. Waar een wil is, is een weg. En die was er niet bij de politici van de lage landen, luidt zijn klacht.

De gedeponeerde jaarrekeningen van Aldel vertellen echter een iets andere versie van dat verhaal. Het bedrijf uit Delfzijl lijdt al sinds 2004 verlies terwijl de prijsverschillen tussen Duitsland en Nederland pas van de laatste jaren zijn. Sinds eind 2011 zijn de tarieven per megawattuur stroom tussen Duitsland en Nederland aan het divergeren.

In 2012 was de onderneming 72 miljoen euro kwijt aan elektriciteit, ofwel 38 procent van de kosten. Zelfs in de meest negatieve scenario’s over prijsverschillen met Duitsland, kan dat de jaarlijkse verliezen van tientallen miljoenen niet verklaren.

Bovendien betekenen de oplopende prijsverschillen in stroom nog niet dat de kosten stijgen. De energietarieven op de spotmarkt - waar de koers dagelijks wordt bepaald - zijn in Nederland de laatste twee jaar grosso modo gelijk gebleven. De Duitse tarieven daalden. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) zegt zelfs dat mede door aanvullende maatregelen van de overheid de uiteindelijke energieprijzen voor Aldel in 2010, 2011 en 2012 lager dan of gelijk waren aan die in Duitsland.

Bij de aluminiumsmelter werden de oplopende verliezen niet veroorzaakt door stijgende kosten. Het verlies in 2012, het laatst bekende boekjaar, komt vooral door een scherp dalende omzet. En dat weet het bedrijf destijds niet aan het concurrentienadeel met de Duitsers. Uit het in mei 2013 gepubliceerde jaarverslag blijkt dat het vooral de tegenzittende wereldwijde aluminiummarkt was die problemen veroorzaakte.

Minister Kamp wees gisteren in een brief aan de Tweede Kamer ook op deze omstandigheden: de vraag op de wereldwijde aluminiummarkt blijft achter terwijl er veel nieuwe fabrieken, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten, worden bijgebouwd. Volgens Kamp is het laatste jaar het aanbod van aluminium gestegen waardoor de concurrentieverhoudingen in deze branche zijn verslechterd.

Diverse overheden schoten Aldel niettemin te hulp. Er kwam vorig jaar een compensatie voor energie-intensieve bedrijven die Aldel een meevaller van 10 miljoen euro per jaar opleverde. Aldel kreeg eenmalig 24 miljoen voor te veel betaalde tarieven en de provincie Groningen verstrekte in oktober nog een overbruggingskrediet van 8 miljoen, een krediet waarvoor het ministerie voor de helft garant staat. Die zit nu in de boedel en de overheden moeten maar zien wat de curator daar straks nog van terugbetaalt.

Dat verklaart ook de woede bij Groningse provinciebestuurders. Door het krediet dat vorig jaar twee maanden voor het bankroet werd verstrekt, werd de overheid vanuit het niets de op een na grootste schuldeiser van het bedrijf. Het was Klesch zelf die twee maanden later het faillissement aanvroeg.

Moederbedrijven van Aldel waren de belangrijkste crediteur van de aluminiumfabriek. Klesch leende tegen „marktconforme” tarieven aan dochter Aldel. Het rentepercentage is niet terug te vinden in de jaarrekening, maar uit de rentelasten blijkt dat dit al snel 7 procent per jaar of meer moet zijn.

Het is nog onduidelijk wat de afgelopen maanden met die schulden van Aldel aan eigenaar Klesch is gebeurd. In de kerstboom van Klesch’ vennootschappen is het altijd een komen en gaan van moeder- en dochterbedrijven. De fabriek in Farmsum was de laatste jaren honkvast, maar de juridisch schil waarin Aldel verpakt is wisselde een paar keer van gedaante.

Eerst was de bv van Aldel statutair in Ritthem gevestigd, toen in Amsterdam. Zuster Zalco ging in 2011 failliet. En nieuwe moeder Basemet BV ging medio 2012 ten onder, waardoor de Groningse fabriek voor een half miljoen verkocht werd aan een slapende Amsterdamse holding die op zijn beurt weer onderdeel is van de op Malta gevestigde Klesch Group.

Misschien is het deze creativiteit die ondernemer Klesch bij Nederlandse overheden miste. In het Financieele Dagblad zei hij gisteren dat de Nederlandse overheid alles gedaan kan krijgen wat ze wil, als die wil er maar is. „Ik heb zelf in de Amerikaanse regering gezeten. Ik ken elke truc die er bestaat.”