Waar zijn de slachtoffers van The Wolf?

De film gaat vandaag in première en krijgt goede recensies // Maar er is ook kritiek, want wordt hier niet een schurk verheerlijkt? // We klagen dit gedrag juist aan, zegt Leonardo DiCaprio

Beursbedrieger Jordan Belfort, gefotografeerd bij de publicatie van zijn boek in 2009. Foto Sebastien Micke

De jonge beurshandelaar heeft The Wolf of Wall Street net gezien. Hij klinkt nog opgewonden: „Een epische film, man.” Maar, voegt hij eraan toe, de financiële wereld van nu heeft weinig van doen met de seks- en drugsbacchanalen en de ruige oplichterij van de film.

„Ons leven is veel saaier”, zegt de beurshandelaar. Hij komt uit New York en hij wil anoniem blijven. „We houden ons aan de regels. En die drugs? Hoe kun je zo functioneren?”

De nieuwe speelfilm van regisseur Martin Scorsese met Leonardo DiCaprio in de hoofdrol, heeft hier veelal lovende recensies gekregen. Maar buiten de filmwereld klinken minder enthousiaste reacties.

Het is de vraag die ook al werd gesteld bij de verschijning van het gelijknamige boek in 2008: waar zijn de 1.513 slachtoffers van Jordan Belfort en zijn Stratton Oakmont, de firma die hij in de jaren tachtig oprichtte om nietsvermoedende beleggers te bedriegen?

De immorele en onwettige praktijken van Jordan Belfort worden volgens critici verheerlijkt, terwijl veel investeerders hun spaar- en pensioengeld kwijtraakten. En dus ook hun toekomstperspectief. Een journalist beschreef vorige maand hoe hij de film zag met een groepje beurshandelaren: ze juichten luider naarmate de excessen op het witte doek erger werden.

Het verbaast Brian Joseph niet. Hij werkte in de jaren negentig bij diverse firma’s op Wall Street. Joseph werd tien jaar geleden zélf vervolgd als onderdeel van een FBI-operatie.

Brian Joseph vermoedt nostalgie naar de wilde, sexy tijden van minder toezicht en snellere winsten: de ‘roaring nineties’. „De film brengt die periode knap in beeld. Het ging in die tijd echt om geld, seks, feesten, drugs en nog meer geld.”

Anderzijds wordt erop gewezen dat ‘Wall Street’ niet zo werkt als de film suggereert. Sterker, het verhaal over de schimmige firma op Long Island spéélt helemaal niet op Wall Street.

Criminelen duiken overal op waar geld wordt verdiend, zegt financieel jurist Ronald Rubin. Rubin werkte bij beurstoezichthouder SEC toen Jordan Belfort werd vervolgd.

In dit tijdperk van Occupy Wall Street is het verleidelijk Belfort te zien als de belichaming van de hebzucht, schreef Rubin in The Wall Street Journal. „Maar hij was niet meer dan een dief. En gaf de schuld aan de beurs.”

Weinig veranderd in financiële sector

En dan is er nog iets. Na de vele aanklachten en beloften tot inkeer lijkt er weinig veranderd in de financiële sector. De salarissen en bonussen blijven schokkend hoog. Spaargeld van beleggers verdwijnt nog altijd als investeringsbanken omvallen – of met overheidssteun overeind blijven.

Die ergernis wordt verwoord door Christina McDowell. Haar vader was ook een con man, een gewiekste oplichter die samenwerkte met Jordan Belfort. Met haar moeder en zusjes leefde ze jarenlang in armoede en schaamte, nadat hun vader vertrok en zijn schulden aan het gezin naliet.

Vorige maand richtte Christina McDowell zich in een veel besproken artikel in de LA Weekly tot Scorsese en DiCaprio. ‘Jullie hebben je knap aan de zijde geschaard van een crimineel, die zijn schulden aan de slachtoffers nog altijd niet heeft betaald’, schreef ze. De film is volgens haar ‘een roekeloze poging om te doen alsof dit soort bedrog vermakelijk is, terwijl het land nog moet bijkomen van de laatste Wall Street-schandalen’.

Joe Bousquin begrijpt haar woede wel. Hij volgde Wall Street als financieel journalist van 1998 (toen Belfort werd aangeklaagd) tot en met 2001.

Bousquin vond de film vermakelijk, maar ook hij merkt op dat Jordan Belforts misdaden en slachtoffers „nauwelijks aan bod komen”. De leegte van Wall Street wordt op die manier wél knap getoond, vindt hij: „Misschien voelt The Wolf zo realistisch door het gebrek aan betekenis in de film én op Wall Street.”

Leonarde DiCaprio zei in een reactie op al dit soort kritiek: „Ik hoop dat mensen begrijpen dat we dit gedrag niet goedpraten, dat we het juist aanklagen.” DiCaprio noemde het boek van Belfort „een waarschuwend verhaal”.

Dat is alleen níet de indruk die Belfort zelf wekt. Zijn toon in de autobiografie is trots en macho. Van inkeer is geen sprake, in boek noch film.

Op verzoek van de filmstudio praat hij niet met de media. Vermoedelijk vanuit het idee dat Jordan Belfort, tegenwoordig een motivational speaker in Los Angeles, anders de aandacht afleidt van de man die hem speelt, nu de grote filmprijzen eraan komen. „Ik leid mijn leven met veel integriteit”, heeft hij eerder gezegd.

De New Yorkse justitie ziet dat anders. De hoofdaanklager liet vorig jaar weten dat Belfort slechts een fractie heeft betaald van de 110 miljoen dollar die hij zijn slachtoffers schuldig is. Intussen woont hij in Hermosa Beach, een zonnige strandwijk ten zuiden van Los Angeles.

Sommige investeerders die hij bestal, zien hem er wel eens tennissen en van het leven genieten. Zoals Christina McDowell opmerkte over de grootste oplichters: ‘Ze komen altijd weer goed terecht’.