‘Uitgever moet z’n tijd nuttiger (en anders) gaan besteden’

Paul Sebes: "Als uitgevers goed naar zichzelf kijken, minder tijd verliezen aan onnodige communicatie, zich wendbaar en creatief op stellen, sneller handelen en eclectisch uitgeven, kunnen ze ervoor zorgen dat de markt weer overeind krabbelt"

Literair agent Paul Sebes liet gisteren in een opiniestuk in NRC Handelsblad zijn licht schijnen over de economische malaise in boekenland. Zijn boodschap: uitgevers moeten naar hun eigen handelen kijken, en niet wijzen naar crisis, opkomst van het e-boek of bol.com.

Sebes formuleert in zijn stuk een flink aantal punten van kritiek op het functioneren van de Nederlandse uitgeverijen. Allereerst moet de organisatie van de uitgeverij op de schop. Er zou te veel tijd worden besteed aan “relatiebeheer en overleg”, en die tijd zou beter besteed kunnen worden aan zaken die de daadwerkelijke  kwaliteit van het boek verbeteren.  Ook werken er volgens Sebes in boekenland veel mensen parttime, zodat iedereen voortdurend moet worden bijgepraat.

Daarnaast wordt er te veel tijd besteed aan het maken van de aanbiedingsfolders die wordt gestuurd naar boekhandel en pers, die ook nog eens op duur, glimmend papier worden gedrukt. Beter is het volgens Sebes om over te stappen op de Amerikaanse praktijk, waarin met “eenvoudige zwartwitfolders” wordt gewerkt.

Ook heeft Sebes niet veel op met het acquisitiebeleid van de Nederlandse uitgeverij.  “Veel uitgeverijen baseren hun uitgeefbeleid op een bepaald profiel of genre boeken. Waarom toch?”, vraagt hij zich af, om vervolgens een mix van commerciële boeken en kwaliteitsboeken voor te stellen.  Sebes signaleert dat de uitgeverijen die “eclectisch uitgeven”, dus veel soorten boeken door elkaar, zoals Prometheus, het op dit moment beter doen dan de uitgeverijen die vasthouden aan een profiel:

“Wij, literair agenten, verhandelen bijvoorbeeld de rechten voor kookboeken, dieetboeken, sportboeken, oorlogsboeken, literaire romans, thrillers, jeugdboeken, erotica, romantische pulp en ga zo maar door. En met resultaat: in 2013 hadden wij een groei van bijna tien procent ten opzichte van 2012.”

Mínder gaan uitgeven, een suggestie die volgens Sebes veel wordt aangedragen,  is geen oplossing om de crisis het hoofd te bieden:

“Je blijft immers afhankelijk van onvoorspelbaar consumentengedrag. Verbreding in plaats van versmalling dus.”

Dan heeft Sebes ook nog kritiek op de weigering van uitgeverijen om informatie over hun klanten te verzamelen.  Want:

“Er is geen beroepsgroep die zo weinig onderzoek doet naar de gegevens van klanten als het boekenvak.”

En:

“Waarom hebben Polare, Bruna en Libris geen klantenkaart zoals Albert Heijn de bonuskaart en Nespresso de clubkaart? Opmerkelijk is dat niet-traditionele spelers op de markt, zoals Bol.com, wel doeltreffend gebruik maken van data verzamelen, maar dat dat voorbeeld nog amper navolging krijgt.”

Tot slot moeten uitgeverijen volgens Sebes aan “verwachtingsmanagement” doen, wat neerkomt op het betrekken van de auteurs “bij het bedrijfsmatige deel van het boek (…) en meer open kaart spelen over kosten en baten”.