Ze haten elkaar en kunnen niet zonder elkaar

Over twee weken ontmoeten Ajax en Feyenoord elkaar // Vandaag wordt besloten of daarbij na lange tijd weer uitsupporters welkom zijn // In het buitenland kan het, maar kan het hier ook?

Foto Jasper Juinen

verslaggever

Al vijf jaar lang mogen Feyenoord-aanhangers niet met hun club mee naar Ajax in Amsterdam en omgekeerd zijn Ajax-supporters niet welkom in de Rotterdamse Kuip. De aanleiding daarvoor ligt in 2009, op 15 februari om precies te zijn. De Klassieker die dag, de voetbalwedstrijd tussen de aartsrivalen Ajax en Feyenoord, staat onder hoogspanning. Zowel Ajax als Feyenoord verkeert in een crisis. De Rotterdammers hebben net trainer Gertjan Verbeek ontslagen wegens een in opstand gekomen spelersgroep. Ajax-coach Marco van Basten heeft zijn topscorer Klaas-Jan Huntelaar zien vertrekken. Na een slechte reeks wedstrijden is hij door een supporter uitgemaakt voor ‘pannenkoek’.

Voor de supporters staat er ook veel op het spel. Te veel, zo blijkt al voor de wedstrijd. Ajax-supporters bekogelen de Rotterdamse fans met stenen en flessen. Na de wedstrijd – Ajax wint met 2-0 – roepen de Feyenoord-supporters kwetsende spreekkoren terwijl ze op weg zijn naar de trein. Het zal voorlopig hun laatste wapenfeit in Amsterdam zijn. Acht dagen later, op 23 februari 2009, voeren de burgemeesters Job Cohen en Ahmed Aboutaleb een verbod op uitsupporters bij de Klassieker in.

Dat is intussen bijna vijf jaar geleden. Deze maand staat Ajax-Feyenoord op het programma. Niet in de competitie, maar in het nationale bekertoernooi, de KNVB Beker. Daarom hebben de gemeentes, beide clubs en hun supportersverenigingen besloten vanmiddag te overleggen over de mogelijkheid dat Rotterdamse fans mee mogen als Feyenoord woensdag 22 januari op bezoek gaat in de Arena. Mocht het overleg succesvol zijn, dan wordt het verbod alleen opgeheven voor de bekerwedstrijd. In augustus vorig jaar werd nog besloten dat er dit seizoen, ondanks het verstrijken van de termijn van vijf jaar, bij de competitiewedstrijden nog geen supporters mee mogen.

Invoering van de play-offs

De kiem voor het huidige verbod wordt gelegd met de invoering van de play-offs aan het begin van het seizoen 2005-2006. Dat betekent extra wedstrijden. De burgemeesters Job Cohen en Ivo Opstelten zien de uitbreiding van de competitie alleen maar als een uitbreiding van het gevaar. Meer wedstrijden tussen de topclubs van de competitie betekent ook meer kans op nog een Klassieker. Op 28 augustus 2005 geven de burgemeesters met een convenant de laatste waarschuwing.

De sfeer rondom de Klassieker is dan al lange tijd verpest. Sinds 1921 is de wedstrijd 170 keer gespeeld in de competitie en beker samen, maar pas sinds de jaren zeventig is het echt onvriendelijk geworden tussen beide supportersscharen. In 1974 brengen de fans van Tottenham Hotspur het supportersgeweld mee naar Rotterdam als de Spurs in de Kuip tegen Feyenoord in de finale van de Uefa Cup spelen. Bij de rellen die rondom de wedstrijd uitbreken raken 150 mensen gewond.

De jaren erna radicaliseert de rivaliteit tussen Ajax en Feyenoord. De echte eruptie volgt in 1997, als bij de ‘Slag bij Beverwijk’ Ajaxfan Carlo Picornie om het leven komt. Op een weiland naast de A9 bij Beverwijk loopt een confrontatie tussen supporters van beide teams dermate uit de hand dat Picornie overlijdt, nadat hij is mishandeld met een klauwhamer en met een mes in zijn rug is gestoken.

Daarna gelden bij elke Klassieker strenge veiligheidsmaatregelen. In april 2004 worden spelers van Jong Feyenoord, onder wie Robin van Persie, na een wedstrijd tegen Jong Ajax belaagd en geslagen door supporters. De ‘mini-Klassieker’ wordt sindsdien in stadions gespeeld, om bezoekers te kunnen monitoren.

En in 2005 loopt de wedstrijd in de Kuip uit de hand als buiten het stadion Ajax- en Feyenoord-supporters slaags raken met de ME, die de twee groepen uit elkaar probeert te houden. De Ajax-supporters hebben eerder die dag al vernielingen aangericht in treinen die van buiten werden bestookt door Rotterdamse fans. Als Ajax de wedstrijd wint (3-2 dankzij een late goal van Nourdin Boukhari) dagen de Amsterdammers de harde kern van Feyenoord uit. Op het Stadionplein rondom de Kuip raken ook vaders en hun kinderen verstrikt in het gewoel. Aan het einde van de dag blijven vernielde fietsen en auto’s over.

Confrontaties voorkomen

Ondanks aanhoudende incidenten duurt het tot 2009 voordat de maat definitief vol is. Daarna wordt er alles aan gedaan om confrontaties te voorkomen. De bekerfinale in 2010 tussen Ajax en Feyenoord wordt over twee wedstrijden gespeeld, om beide supportersscharen uit elkaar en tegelijkertijd tevreden te houden.

Nu kan de bekerwedstrijd deze maand als een mooie testcase dienen voor alle partijen. Als het goed gaat mogen er vanaf volgend seizoen bij iedere Klassieker misschien weer uitsupporters mee. Misschien, want Ajax-supporters kwamen recentelijk nog in het nieuws door rellen met fans van Celtic en AC Milan. Na het seizoen staat een nieuw overleg gepland. De gemeentes en de clubs willen vooralsnog niet zeggen wat de voorwaarden zouden moeten zijn mochten er weer uitsupporters worden toegelaten.

Geen uitsupporters van de grote rivaal is al die jaren een groot gemis geweest, zeggen de supportersverenigingen van beide clubs. „Het is bijna niet uit te leggen, want we kunnen Ajacieden missen als kiespijn”, zegt voorzitter Ron Smit van de Feyenoord Supporters Vereniging. „Maar als ze er niet zijn mis je toch wel iets.”

Sander Huisman, woordvoerder van de fanatieke supportersvereniging Ajax Supporters Delegatie, miste de fanatieke aanmoedigingen van beide teams. „Zo’n oorverdovende stilte na een tegengoal – ook al scoort Feyenoord bijna nooit hier – is echt bizar.”

„Ze zijn tegen elkaar opgewassen, qua beleving, qua supporters, qua voetbal”, verklaart Mik Schots, die het boek Ajax-Feyenoord, gezworen vijanden schreef, de ongeëvenaarde rivaliteit tijdens de Klassieker. „De Amsterdamse bravoure en de Rotterdamse harde werkers botsen met elkaar, dat is mooi.”