Waarom een zwarte actrice in Saturday Night Live in de VS een ‘big deal’ is

De langlopende en wereldwijd bekende Amerikaanse sketchshow Saturday Night Live heeft een nieuwe actrice aangenomen. Dat is even groot nieuws in de Verenigde Staten. Niet omdat zij, Sasheer Zamata, bekend is. Nee, Zamata is zwart. Waarom is dat nu zo’n big deal?

Actrice Sasheer Zamata op archiefbeeld uit 2008. Foto AP/ Cate Hellman Photography

De langlopende en wereldwijd bekende Amerikaanse sketchshow Saturday Night Live heeft een nieuwe actrice aangenomen. Dat is even groot nieuws in de Verenigde Staten. Niet omdat zij, Sasheer Zamata, bijzonder bekend is. Nee, Zamata is zwart. Waarom is dat nu zo’n big deal?

Twitter avatar thesheertruth Sasheer @nbcsnl: Join us in welcoming Sasheer Zamata (@thesheertruth) to the cast!! Next week is going to be awesome! #SNL” I’M SO EXCITED!!!

Saturday Night Live is een invloedrijk comedyprogramma dat al sinds 1975 door omroep NBC wordt uitgezonden. De formule van de wekelijkse show: een vaste cast van acteurs speelt met sketches in op de actualiteit en populaire cultuur, aangevuld door een bekende gast en een bekende artiest, die twee muzikale intermezzo’s verzorgt. De show werd een springplank voor acteurs als Will Ferrell, Dan Aykroyd, Eddie Murphy, Jimmy Fallon en Kristen Wiig. Fans zeggen vaak dat de hoogtijdagen van de show al een tijd voorbij zijn, maar er kijken elke week toch nog zo’n vijf miljoen mensen.

De beroemde ‘Cowbell’-sketch met Will Ferrell en Christopher Walken:

Eén ding blijft de populaire show achtervolgen: hij is veel en veel te wit. Zeker als je naar de Amerikaanse samenleving kijkt. Zeker als je bekijkt dat Saturday Night Live, in de woorden van The Washington Post, bepalend is geworden wat betreft satire op de Amerikaanse televisie.

Zwarte acteurs zijn er door de jaren heen nog met enige regelmaat geweest. Neem een Eddie Murphy, Chris Rock, Damon Wayans, Tim Meadows, Tracy Morgan. Zwarte actrices daarentegen? Bijna geen. In 38 jaar Saturday Night Live hebben, tot Zamata, vier zwarte vrouwen op enig moment deel uitgemaakt van de cast: Yvonne Hudson, Danitra Vance, Ellen Cleghorne en Maya Rudolph. Rudolph vertrok in 2007 en sindsdien is er geen zwarte actrice meer geweest.

De discussie laait op

De discussie over de diversiteit van de show werd voorafgaand aan het huidige seizoen, het 39ste, opeens weer sterker. Traditioneel namen er vorig jaar enkele acteurs afscheid (Jason Sudeikis, Bill Hader) en kwamen daarvoor weer nieuwe terug, zes zelfs. Vijf blanke mannen, één vrouw. Zij, geboren Amerikaanse, was nog het meest ‘divers’: half-Tunesisch, kwart-’Hispanic’. SNL heeft “een rasprobleem”, schreef Salon toen.

Een oude sketch met Danitra Vance, een van de weinige zwarte vrouwen ooit in de SNL-cast

De groep van het huidige seizoen zou dus allemaal blanke mannen en vrouwen tellen, op actrice Nasim Pedrad (geboren in Iran) en zwarte acteurs Kenan Thompson en Jay Pharaoh na. Door opmerkingen van die laatste twee werd de discussie nóg groter. Pharaoh zei eind september tegen website The Grio dat SNL een zwarte actrice zou moeten aannemen. “Ze moeten opletten”, zei hij toen. Hij gaf toen zelfs een suggestie voor een actrice.

Thompsons opmerking was iets controversiëler. Hij weet het gebrek aan zwarte comédiennes in de cast aan hun kwaliteit. “Ze vinden (bij audities) nooit degenen die er klaar voor zijn”, zei hij volgens TV Guide.

Het gebrek aan zwarte vrouwen heeft SNL de afgelopen jaren ook beperkt tijdens sketches. Want hoeveel bekende, persifleerbare vrouwen zijn er wel niet in Hollywood? Of in de muziekindustrie? Of in de politiek? Wie speelt er Michelle Obama? Beyoncé? Het antwoord vaak: een van de zwarte mannen. Thompson vertolkte bijvoorbeeld schrijver en dichter Maya Angelou en actrice Whoopi Goldberg. Omdat het niet anders kon. Dat werd hij zat: eind vorig jaar maakte hij bekend zich niet meer als vrouw te willen verkleden.

Thompson als Whoopi Goldberg:

Show neemt zichzelf op de hak

SNL en zijn bedenker Lorne Michaels bleken wel degelijk te beseffen dat ze een diversiteitsprobleem hadden. In de aflevering van 3 november was (zwarte) actrice Kerry Washington te gast. In de traditionele openingssketch speelde ze Michelle Obama. Zij en man Barack (gespeeld door Pharaoh) maakten zich klaar voor een diner. Een medewerker van het Witte Huis komt binnen om te vertellen dat Oprah Winfrey voor dat diner is gearriveerd. Of Michelle haar niet even gedag wil zeggen:

“So…don’t you think you should get changed?”
“Why?”
“So that…Oprah can come in?”
“Oh, because of the whole… And Kenan (Thompson, red.) won’t? In that case, I will leave and in a few minutes, Oprah will be here.”

Aan het eind komt de bekende zwarte dominee Al Sharpton in beeld om het publiek te vragen “wat we van deze sketch geleerd hebben” om vervolgens te antwoorden met “zoals gewoonlijk niets”.

Maar helemaal waar is dat niet, zo blijkt later. In december wordt bekend dat bedenker Michaels geheime audities houdt, alleen voor zwarte actrices. Twee dagen geleden bleek Sasheer Zamata dus de uitverkorene. Vandaag werd bovendien bekend dat twee andere comédiennes, beiden zwart, zijn toegevoegd aan het ook al overwegend witte team van schrijvers.

‘Alleen afkomst is niet het probleem’

Is het probleem nu opgelost? Nee, schreef The Atlantic in november al: het is niet dat zwarte vrouwen niet klaar zijn voor SNL, maar dat SNL niet klaar is voor zwarte vrouwen. De rollen die zij in de show moeten spelen, zijn vaak heel stereotiep.

De website haalt als voorbeeld de show met Kerry Washington aan. Zij speelde in sketches een zeurende vriendin, een ‘sassy’ assistent en een Oegandese missverkiezingsdeelnemer. “Er waren geen rollen waarbij haar ras en geslacht niet meespeelden”, schreef The Atlantic.

En bij zwarte vrouwen die eerder onderdeel van de cast uitmaakten, was dit ook vaak het geval. Yvonne Hudson bijvoorbeeld: zij speelde een dienstmeisje, een verpleegster, een slavin “en een karakter dat op film- en televisiewebsite IMDB simpelweg ‘Zwarte Vrouw’ wordt genoemd“. SNL is volgens The Atlantic pas klaar voor zwarte actrices als het klaar is de rollen die ze moeten spelen te veranderen.

Website Salon citeert een universitair docent van het New England Institute of Art: als je als show maar een of twee minderheden in je cast hebt, dan is er eigenlijk sprake van een quotum. Die minderheden zijn dan ‘tokens’, hét voorbeeld van die minderheid:

“Als je in een rolstoel zit, ga je waarschijnlijk alleen maar grappen maken over het feit dat je in een rolstoel zit. Je gaat niet alleen het podium op om grappen te maken, omdat mensen je ook zullen vragen wat je daar doet. Maar als je een blanke man bent en het podium op gaat, dan hoef je niets uit te leggen. Er zijn zo veel komieken die heel grappig zijn, maar nooit gehoord worden, omdat ze zichzelf moeten verantwoorden.”

Dit, zo schrijft Salon, is waarom het diversiteitsprobleem van SNL niet simpelweg opgelost kan worden door meer zwarte, Aziatische of lesbische komieken aan te nemen: diversiteit heeft niets met quota te maken, het gaat om het verbreden van het perspectief van de show.

Zamata: improv-comedy en webseries

Goed, nieuweling Sasheer Zamata is dus een zwarte vrouw. Daar gaat het vooral over. Maar wie is ze eigenlijk? Zamata, 27, maakt onderdeel uit van de in New York bekende Upright Citizens Brigade, een improvisatiecomedygroep, en Peoples Improv Theater. Verder doet ze stand-up en is ze bekend van webseries, waaronder In Pursuit of Sexiness.

Volgens haar nieuwe collega Bobby Moynihan mogen ze bij SNL “erg, erg blij zijn” met haar. Omdat ze goed is, niet alleen omdat ze de zwarte actrice is die de show al zes jaar niet heeft gehad.


Sketches van Saturday Night Live, oud en heel nieuw, zijn op dit YouTube-kanaal te zien. De eerste uitzending met Zamata is op 18 januari. Rapper Drake is dan de gastpresentator.