Uitdagingen in 2014? Pas op!

Januari is de maand van de nieuwjaarstoespraken // Niks doen of uitlachen is te makkelijk // Haal er je voordeel uit

illustratie veronique de jong

Hij was aangekondigd als een hoogwaardigheidsbekleder. Zijn speech begon met lange, saaie zinnen. Tot er na drie minuten steeds meer grappen inslopen. Zo veel, dat onder de werknemers verwarring ontstond. Was dit serieus?

Verrassing! Het bedrijf had een cabaretier ingehuurd voor de nieuwjaarsspeech. Gelukkig, konden ze alsnog grappend het jaar in.

De traditionele nieuwjaarsspeech: een terugblik op 2013, vooruitblik op 2014, iets over de visie van het bedrijf en een bedankje voor het ‘hele team’.

Waarom doen we dat toch?

„Het is een peptalk. Net zoals sporters vlak voor ze het veld opgaan even worden gemotiveerd proberen bazen dat met hun werknemers te doen. Een nieuw jaar, en ze willen dat je er keihard tegenaan gaat. Was vorig jaar slecht? Dan moet het dit jaar beter. En ging het al goed, dan moet het nu nóg veel mooier”, zegt René Warmerdam, directeur van sprekersbureau Speakers Academy.

Hij ‘verhuurt’ al zeventien jaar sprekers, ook voor nieuwjaarsspeeches. „Daarvoor vragen ze vaak een trendwatcher of cabaretier.” En als ze om een ‘gewone’ spreker vragen, zal dat altijd iets met teambuilding en motivatie te maken hebben. „Dat is nou eenmaal wat je wilt horen aan het begin van het jaar.”

Maar de kernboodschap wordt toch het vaakst door de directeur gedaan. „De meeste werknemers vergeten dat veel bazen het ook verschrikkelijk vinden om te speechen. Het hoort dan wel bij de functie, niet iedereen kan dat goed. Maar ja, het is raar om een externe spreker de beleidslijnen door te laten nemen.”

Grote veranderingen door de jaren heen ziet hij niet. Ja, met een powerpoint met lappen tekst kun je niet meer aankomen. En de mobieltjes moeten niet uit, maar juist aan. „Graag zelfs, want dan kun je erover twitteren.”

Maar zit je daar als werknemer op te wachten? „Die zijn vaak meer bezig met: bij welk groepje moet ik staan, en heb ik al een glaasje champagne?” vertelt Huib Hudig, die als trainer bij Speak to Inspire managers en sprekers helpt. „Het zwaartepunt ligt bij de sprekers. Die moeten zorgen dat er interactie is met de zaal, dat hun praatje verrassend is, en dat ze het niet volstoppen met saaie opsommingen.”

Hij ziet de town hall meeting steeds vaker voorkomen. De baas staat dan niet op een podium, maar in de groep. „Er wordt dan verwacht dat je vragen stelt.” Dus áls je je als werknemer wilt profileren, is vragen stellen tijdens of na de speech de ideale kans. Hudig: „Je kunt punten naar voren brengen die voor jou belangrijk zijn. Dit is niet het moment om te bijdehand te doen natuurlijk. Maar een scherpe vraag kan best.”

Sowieso is het geen gek idee eens goed te luisteren naar de speech: een jaar vol uitdagingen in het verschiet? Oppassen voor je baan. En wie het goed doet, kan de baas in functioneringsgesprekken ook nog eens fijntjes wijzen op zijn eigen woorden. Had hij niet zelf gezegd dat ‘een prettige sfeer’ topprioriteit was voor dit jaar?