Relevant toneel over Europa verwordt tot gratuite verkleedpartij

Maria Kraakman als Mushi Foto Phile Deprez

Mushi heet ze, het bedremmelde meisje – Thais? Filippijns? – dat met een klein stemmetje aan de zaal vraagt of iemand misschien een ‘massaasj’ wil? Actrice Maria Kraakman speelt haar mooi karikaturaal en klein tegelijk, ze is geestige persiflage en geloofwaardig personage ineen. Verlegen vertelt Mushi over haar busreis, voor ‘thlee pipty’ naar Alkmaar, naar haar zieke, tippelende vriendin Miko. Piepklein is haar wereld hier – ze weet waar de halte is en waar ze uit moet stappen – maar tegelijk groter en gruwelijker dan de meesten van ons zich kunnen voorstellen. Aan het eind van haar verhaal blijkt ze tegen een klant te hebben gepraat. ‘Pinisj. Turn around, sir.’

Mushi is één van de ‘lokale’ artiesten die gezelschap De Warme Winkel zogenaamd aan het Nederlandse publiek presenteert. Het collectief, voor de gelegenheid omgedoopt tot Die Wetski Wankulu, kreeg Europees geld voor een door heel Europa toerende voorstelling over pan-Europese solidariteit, maar meldt bij aanvang via een videoverbinding zelf niet op te treden. Zo’n Europese tournee, dat is maar zonde van het subsidiegeld. En bovendien, zeggen ze: local is the new global. Dus krijgen we een variëteit aan ‘lokale artiesten’ te zien die ons niet alleen iets moeten vertellen over de ander, maar vooral ook over onszelf.

Nu is een Thaise seksmasseuse misschien niet meteen wat je je voorstelt bij vragen over de pan-Europese solidariteit, maar hinten naar een gezamenlijke Europese verantwoordelijkheid jegens economische migranten is natuurlijk wel relevant. En pijnlijk. Helaas verdampt de subtiel opgebouwde spanning van de scène subiet in de carrousel van stereotiepen die volgt.

Spannend is nog de moedwillig tenenkrommende scène waarin performer Olaf Royé (Ward Weemhoff) ten prooi valt aan de sadistische kunstopvatting van machtswellusteling Vincent Rietveld, die griezelig verlekkerd instructies geeft via de webcam. Niet alleen wordt onze kunsttraditie daar komisch mee te kijk gezet, het wekt ook associaties op met online-prostitutie en -misbruik (‘doe je onderbroek uit’); nog zo’n internationaal probleem waar Europa verzameld tegen op zou moeten treden.

De andere scènes ontberen helaas zo’n ongemakkelijke tweede laag. Er is een stuitend nietszeggende speech in slecht Engels van een typische beleidsmedewerker cultuur, een geestig-naïef reisverslag van een Amerikaanse die het Anne Frankhuis naast de Gedächtniskirche plaatst en een pastiche van het onmachtige protest van Toneelgroep Amsterdam in Sint-Petersburg. Vaak goed getroffen, maar enigszins gratuit. Bij het opvoeren van twee opdringerige Roma-zigeuners verwordt We are your friends helemaal tot een gemakzuchtige verkleedpartij.

We are your friends was een veelbelovend project van de Warme Winkel, dat normaliter uitblinkt in ambitieus, intelligent toneel. Jammer dat juist bij zo’n complex, omvangrijk thema dit markante collectief voor het eerst zichtbaar aan ideeënarmoe lijdt.

Herien Wensink