Heel Nederland is een Utopia geworden

Arie Boomsma met transgenders inHij is een zij.

In de loop van de avond wist ik het ineens zeker: veel Nederlanders zijn de afgelopen paar jaar gek geworden uit onvrede over de reality van het dagelijks leven.

Dat vermoeden begon al tijdens het opgewekte De Wereld Draait Door, toen rapper Ali B. ineens over DSM-5 begon, het nieuwe handboek voor psychiaters en psychologen. Daarin staat dat 42,7 procent van de Nederlanders een psychische stoornis heeft. Zo lijdt Ali B. zelf aan een grote-neusneurose en durft hij niet meer breeduit te lachen. Tafelheer van dienst Filemon Wesselink bekende dat hij niet tegen slurpende mensen kan.

In Utopia was de verwachte gekte – hysterische huilbuien, ruzies tussen rekkelijken en preciezen – slechts onderhuids aanwezig. Het maakte de tweede aflevering behoorlijk saai. Dat kon ook niet anders, want er moesten praktische beslissingen worden genomen; die laatste nationale eigenschap waar Nederlanders nog trots op kunnen zijn. Zo werd er hout gesprokkeld voor de verwarming en kreeg aannemer Paul van consultant Aike uitgelegd hoe democratie werkt.

Dat dit laatste de basis is voor toekomstige onenigheid, werd meteen duidelijk, toen zwerver Rienk zei dat hij dat ‘democratische gedoe’ maar niets vond: „Iemands visie is net zo breed als zijn kennis”. Het lijkt een aankondiging van een revolutie, waarin troebele geesten traditioneel de overhand krijgen.

Meer verontrustende reality-tv bood de eerste aflevering van de BNN-documentaireserie De School. Er wordt een 4-havoklas gevolgd op een scholengemeenschap in Alkmaar en het is niet om vrolijk van te worden. Ongeïnteresseerde, ontevreden leerlingen zijn met hun vermoeide leraren in een soort Dystopia tot elkaar veroordeeld. De leerlingen kunnen hoogstens 10 à 15 minuten naar hun docenten luisteren. Wat een gruwel, dacht ik alsmaar.

Om het nog erger te maken zond de NCRV aansluitend de documentaire Van de straat uit. Hierin maakten zes ontspoorde jongeren onder begeleiding van een psycholoog een therapeutische wandeltocht door Bosnië-Herzegovina. Toen ik ook nog hun ouders (gescheiden, psychotisch, etc.) te zien kreeg, begon het me te dagen: heel Nederland is een soort Utopia, waaruit niemand kan ontsnappen.

Ik zapte naar RTL 4, waar hoop gloorde omdat presentatrice Angela Groothuizen in Een Nieuw Begin een ongelukkige vrouw trakteerde op wat plastische chirurgie. Maar ik merkte al gauw dat die herschapene slechts wat werd wijsgemaakt. Ze was waarschijnlijk beter af geweest in Utopia.

Toch beleefde ik een kijkhoogtepunt, tijdens de eerste aflevering van de documentaireserie Hij is een zij. Presentator Arie Boomsma sprak daarin openhartig met een aantal jonge transgenders, van wie de tot jongens omgebouwde meisjes Mick (19) en Freddie (17) me meteen ontroerden.

Ongegeneerd en vrolijk vertelden ze over hun operaties en over wat ze nog niet hebben: een piemel. Zij waren gisteravond de enigen op de buis die geen Utopia nodig hadden om op zoek te gaan naar zichzelf.