Ex-soapie vond zijn roeping als verkoper van tv-formats

De zoon uit een Haags tandartsgezin begon als soapacteur. Maar liever bedacht hij zelf programma’s. Joop van den Ende herkende zijn ware talent en hielp hem zijn eigen tv- en filmproductiebedrijf Eyeworks op te zetten.

Reinout Oerlemans bij Eyeworks in 2013.

Toen Reinout Oerlemans nog een soapie was, maakte producent Joop van den Ende eens een lijstje van de drie GTST-acteurs die het volgens hem ver zouden schoppen in de televisiewereld. Een van hen was Oerlemans. Niet als acteur, maar als tv-presentator. Of nog beter: tv-producent, net als hijzelf.

Reinout Oerlemans (Mill, 10 juni 1971) werd op achttienjarige leeftijd door een talentscout van de straat geplukt, voor de eerste Nederlandse soap Goede Tijden, Slechte Tijden. Zelf zei hij daarover in 2003 tegen NRC: „Ze was op zoek naar een Haagse kakker voor een nieuwe televisieserie. Nou, die kon ik heel naturel neerzetten, zelfs zonder acteertalent.”

Oerlemans komt uit een Haags tandartsgezin. Met zijn twee oudere broers ging hij naar het Vrijzinnig Christelijk Lyceum, de school waar ook de prinsen van Oranje op zaten. Oerlemans is nog steeds bevriend met koning Willem-Alexander en diens gezin. Hij hockeyde en speelde viool en piano. Zijn moeder was kunsthistorica. Zijn vader richtte het eerste tandartsenblad in Nederland op en was tevens de bedenker van een handig bakje voor tandartsinstrumenten. Van hem, zo meent Oerlemans, heeft hij zijn ondernemerstalent. Tv-maker Bert van der Veer zei in 2004: „Reinout komt uit een milieu waar geld verdienen geen doel op zich is, maar meer een vanzelfsprekende bijkomstigheid.”

Nadat Oerlemans zijn soapcarrière in 1996 had beëindigd, zette Joop van den Ende zijn pupil eerst in als tv-presentator. Maar al snel wilde Oerlemans zelf programma’s maken: „Met twee vriendjes uit de reclamewereld met wie ik aan het skiën was, ben ik plannen gaan maken.” Hun bedrijfje, opgericht in 1999 als Eyeworks, opereerde eerst nog onder de vleugels van Endemol, dat toen nog van Van den Ende en John de Mol was.

In 2001 kwam de grote doorbraak met De Nationale IQ Test, die ze bedachten voor BNN. Oerlemans verkocht het concept aan vijfentwintig landen. Nog steeds is het een van zijn grootste hits; zeker als je de spin-offs erbij rekent (De Bijbelquiz, de Inburgeringstest, de Sekstest, etc. ), die hij verkoopt onder de verzamelnaam ‘Test The Nation’. Oerlemans brak met Endemol toen bleek dat het bedrijf apart van hem een sterk gelijkend format aan het verkopen was. Ook was Van den Ende inmiddels weg bij Endemol. En over De Mol zei Oerlemans toen: „Ik kan alleen zeggen dat je in de buurt van John altijd op je qui-vive moet zijn.”

Oerlemans had zijn roeping gevonden. In 2003 zei hij: „Met je eigen club mensen je eigen ideeën realiseren, dat is nóg mooier dan presenteren. Ik blonk nooit ergens in uit. Dat is veranderd toen ik voor mezelf ben begonnen. Ik herinner me nog goed de eerste keer dat hier op kantoor de telefoon ging. Eindelijk iets waar ik me helemaal in kan verliezen.”

En Nederland was al snel te klein. Net als De Mol bekwaamde hij zich in de export van formats. „Het bedrijf is verschrikkelijk goed in het uitrollen van dezelfde formats in verschillende landen”, zei producent en regisseur Johan Nijenhuis in 2004. Oerlemans zelf: „Pitchen, ideeën verkopen, daar draait het om in de tv- business. Cultuurverschillen tussen landen vallen erg mee. Bij televisie is de globalisering al ver.” Van den Ende bleef als financier een rol spelen. Via zijn investeringsmaatschappij Van den Ende & Deitmers stak hij geld in Eyeworks, waardoor Oerlemans in het buitenland andere tv-productiebedrijven kon kopen, om toegang tot de verschillende tv-markten te krijgen.

In 2008 vestigde hij zich in Los Angeles, met zijn vrouw Daniëlle Overgaag, tv-presentator en ex-wielrenner, en hun vier kinderen. Vanuit de VS wilde Oerlemans „de turbo erop gooien”. Hij had inmiddels toegang tot de Amerikaanse markt, mede door de aankoop van het bedrijf 3Ball. Ondanks Amerikaanse successen als Extreme Weight Loss (Obese) en Octomom (over de moeder van een achtling) bleef de basis toch in Nederland liggen. Na een jaar keerde Oerlemans terug. Het hoofdkantoor kon hem niet missen.

De welwillende behandeling die Oerlemans doorgaans in de pers krijgt, sloeg in 2011 om toen hij verborgen camera’s liet plaatsten op de spoedeisende hulp van het Amsterdamse ziekenhuis VUmc voor de realityserie Tussen Leven en Dood (RTL 4). Eyeworks en het ziekenhuis vroegen de patiënten pas om toestemming nadat ze al waren gefilmd. Na veel protest over het schenden van het medisch geheim en de privacy, haalde RTL het programma van de buis. Oerlemans zei toen in Nieuwsuur: „Wij hadden totaal niet het idee dat we over een ethische grens heen gingen, maar het is een feit dat er dingen niet goed zijn gegaan.”

Oerlemans had inmiddels ook een nieuwe baan erbij genomen. Hij regisseerde twee speelfilms voor Eyeworks: Komt een vrouw bij de dokter (2009) en Nova Zembla (2011), die laatste in 3D. Geen succes bij de kritiek, wel bij het publiek, mede door een uitstekende marketing. Oerlemans had als regisseur een baard en een opmerkelijke stijl: hij brulde opgewonden zijn regieaanwijzingen door de scènes heen. Niet alleen om bijvoorbeeld een gevecht met een ijsbeer aan te moedigen, maar ook als Doutzen Kroes zat te mijmeren aan een tafel.