Buitenland Bij de buren is het normaal: niet knokken maar kijken

redacteur voetbal

De Feyenoord-supporters komen met de Fyra aan op station Amsterdam Centraal. Vanaf daar pakken ze de metro naar station Bijlmer Arena. Onderweg, bij de stations Nieuwmarkt en Waterlooplein, stappen groepjes Ajax-fans de metro binnen. De Amsterdammers en Rotterdammers keuvelen gemoedelijk met elkaar. Een Feyenoorder maakt een grapje over de roze uitshirts van Ajax, de Ajax-fan plaagt terug door erop te wijzen dat Feyenoord al zes jaar geen enkele prijs heeft gewonnen. Samen lopen ze naar het stadion.

Ondenkbaar? Niet als je het tafereel verplaatst van Amsterdam naar Dortmund. Voor een competitiewedstrijd tussen Borussia Dortmund en Bayern München gaat het er precies zo aan toe. Gele en rode shirtjes samen in één metro, samen naar het stadion, samen voor de ingang wachten tot ze naar binnen mogen.

Uit Duitsland komen geen berichten van supporters die niet meer welkom zijn bij uitwedstrijden van hun club. Ook in Engeland, in de jaren zeventig en tachtig nog het toneel van ernstig supportersgeweld, is het de laatste jaren rustig in de stadions.

Waarom kan het daar dan wel? Heb je daar dan geen hooligans?

Een deel van het antwoord luidt: die heb je wel, maar ze moeten zich tijdens wedstrijden van hun club melden op het politiebureau. Vooral in Engeland is sinds de jaren negentig strenge wetgeving ingevoerd om supportersrellen tegen te gaan. Wie zich in Engeland in het stadion misdraagt, krijgt al snel een hoge boete of een stadionverbod. Maar ook buiten het stadion mag de politie ferm optreden. Onder meer de Football Spectators Act (1989), de Football Offences Act (1991) en de Football Disorder Act (2000) stellen aan het voetbal gerelateerde misdragingen strafbaar. Zo mag je geen alcohol bij je hebben in een trein op weg naar een wedstrijd.

In Nederland is in 2010, na jaren aandringen door voetbalbond KNVB, ook een Voetbalwet ingevoerd. Die wet voorziet onder meer in een gebiedsverbod van drie maanden voor hooligans die zich ernstig misdragen, zodat ze bijvoorbeeld drie maanden geen thuiswedstrijden van hun club kunnen bezoeken. Vorig jaar stelde minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) een aanscherping voor, waarmee hooligans tot vijf jaar uit stadions kunnen worden geweerd.

Het is een begin, maar de gebroederlijke scène in de metro is nog ver weg. Waarom is het in Nederland zo moeilijk om het voetbal weer gezellig te maken? Volgens Edu Jansing, directeur van de stichting Meer Dan Voetbal, ligt dat onder meer aan de Nederlandse cultuur. „Nederlanders lijken minder gevoelig voor autoriteit. Zie de rellen met Oud en Nieuw.”

Een ander probleem, zegt Jansing, is dat de regels in Nederland minder streng worden gehandhaafd. „In Engeland hoef je maar een pink over de reclameborden te steken en je krijgt een levenslang stadionverbod. Bij ons zijn de straffen vaak inconsequent. Zowel de clubs, de KNVB als de politie zou consequent, hard en duidelijk moeten zijn.”

De stichting Meer Dan Voetbal maakt zich sinds 2004 hard voor een maatschappelijke rol van voetbalclubs. Duitsland, zegt Jansing, zet al enige tijd sterk in op een cultuur waarin vrouwen, kinderen en ouderen zich veilig voelen in het stadion. „Dat zit soms in kleine dingen, zoals schone wc’s en lekkere broodjes. Daardoor zitten er veel meer gezinnen in het stadion dan in Nederland, waar voetbal toch nog steeds een aangelegenheid is van blanke, jonge mannen. Die vrouwen en kinderen spreken ook hun echtgenoten en vaders aan op eventueel wangedrag. Ik denk dat die sociale controle goed werkt.”

Het zal nog wel even duren voordat het in Nederland zover is. In Duitsland staat er bij het stadion van Bayern zelfs een fanshop van Borussia, zegt Jansing. „Moet je je voorstellen wat er zou gebeuren met een caravan vol Ajax-sjaaltjes bij de Kuip.”