Belgische Rekenhof staakte Fyra-onderzoek al in oktober

Een Fyra-trein arriveert in Brussel op 9 december 2012. Vijf weken later werd de trein van Italiaanse makelij alweer van het spoor gehaald. Foto EPA / Thierry Roge

Het Belgische Rekenhof heeft het onderzoek naar het Fyra-debacle in oktober al gestaakt, omdat de Belgische spoorwegmaatschappij NMBS en de Nederlandse ministeries niet voldoende meewerkten. Dat heeft voorzitter Philippe Roland destijds laten weten in een brief aan Kamervoorzitter André Flahaut. Die brief werd vanochtend openbaar via de Belgische krant De Morgen.

Afgelopen zomer begon het Rekenhof op verzoek van het parlement aan een onderzoek naar de wijze waarop de voorstudie, de aanbesteding, het testen en de ingebruikname van de Fyra V250-treinstellen zijn uitgevoerd. De treinen, die Amsterdam en Brussel via een hogesnelheidslijn met elkaar moesten verbinden, werden begin 2013 na vijf weken vol problemen alweer van het spoor gehaald door de NMBS en de Nederlandse Spoorwegen.

Maar volgens de brief van Roland, die op 16 oktober werd verstuurd, is het onmogelijk goed onderzoek te doen omdat “de betrokken partijen publiekmaking willen vermijden”. Onder meer het aankoopcontract, de bankgaranties en de ingebruikstelling mochten wel worden ingezien, maar alleen als ze binnen de muren van NMBS bleven en niet werden gekopieerd.

Tegenover NRC zei een woordvoerder vandaag dat het slagen van een onderzoek van de “goodwill” van de verschillende partijen afhankelijk was, omdat het internationale treinverkeer eigenlijk niet onder de bevoegdheden van het Rekenhof valt. De terughoudendheid van NMBS en de Nederlandse ministeries (die geen informatie-uitwisseling tussen nationale rekenkamers over dit onderwerp wilden) maakte het onderzoek onmogelijk. Het Rekenhof wilde geen “stoorzender” zijn of “erger, munitie leveren” voor de lopende gerechtelijke procedures tussen de NMBS en de NS enerzijds en Fyra-fabrikant AnsaldoBreda anderzijds en gaf daarom de opdracht terug.

Een woordvoerder van NMBS zei in De Morgen dat ze wel wilden meewerken, maar dat het om gevoelige informatie ging waar “extra voorzichtig” mee moest worden omgesprongen omdat er nog rechtszaken lopen.

Sinds de Fyra niet meer rijdt, schuiven de NMBS en de NS de schuld in de schoenen van de Italiaanse producent AnsaldoBreda. Die houdt vol dat de spoorwegmaatschappijen de problemen zelf veroorzaakten door verkeerd met de treinen om te gaan.

Het Rekenhof durft niet te zeggen of het onderzoek in de toekomst weer opgepakt wordt. In ieder geval zou daarvoor een nieuw verzoek van het parlement moeten komen, waarbij “de context wijzigt”.