Utopia: Paul laat water en tranen stromen

Paul sluit een kraan aan in Utopia.

Televisie is emotie. Daar ben ik gisteravond opnieuw van overtuigd. Want wat werd er gehuild in de eerste aflevering van Utopia, de nieuwe dagelijkse reality-serie van SBS 6 (1,5 miljoen kijkers). Ik heb natuurlijk makkelijk praten. Met de poes op schoot toekijkend hoe vijftien mannen en vrouwen afscheid nemen van hun dierbaren om een jaar lang in een afgesloten gebied een ideale samenleving op te bouwen, besef ik hoe makkelijk het is om dit circus af te schieten als egotripperij van wat verdwaasde landgenoten. Tegelijkertijd ben ik gefascineerd door die deelnemers, die hun baan hebben opgezegd om het eens even helemaal anders te doen.

In aflevering 1 meen ik al twee grote hindernissen voor de utopisten te ontwaren voor het realiseren van hun streven: het missen van het thuisfront en de dreigende onenigheid tussen pragmatici en fanatici.

De grootste huilebalk is tot nog toe Paul, een 53-jarige aannemer. Hij is nu al de machtigste man van Utopia – zonder hem zou er geen stromend water zijn.

Paul doet mee omdat hij genoeg heeft van de echte samenleving, waarin niemand respect voor elkaar heeft en alles draait om geld verdienen. In Utopia is hij God, die water kan laten stromen en over een paar dagen ongetwijfeld elektriciteit aanlegt. Zijn vaardigheden maken hem aantrekkelijk voor sommige vrouwen in de groep, zoals Isabella, een 31-jarige verpleegkundige, of de 52-jarige haptonome Andrea. Je ziet het al aankomen: een kwetsbare God vraagt om moederlijke zorg.

Utopia telt ook een dogmaticus: Rienk, een 29-jarige zwerver die permanent op blote voeten loopt om geen sokken te hoeven verslijten. Hij is een Lenin, die anderen zijn wil gaat opleggen (,,Er wordt hier geen alcohol gedronken”). Rienk heeft zich laten opsluiten omdat hij wil laten zien hoe je een samenleving ook anders kunt organiseren. ,,Het ware Utopia zit in de geest”, zegt hij, nadat is gebleken dat hij als enige Thomas More’s Utopia heeft bestudeerd.

Veel utopisten hebben met elkaar gemeen dat ze tijdens hun avontuur een beter en moreel sterker mens willen worden. Al zappend bleek dat ook een thema in andere nieuwe programma’s te zijn. In de eerste aflevering van StartUp, een BNN-dramaserie over een groep jonge ondernemers, zegt een van de – matig acterende – personages tegen groene ondernemer Inge: ,,Dit is je droom; het creëren van een betere wereld.” En in de eerste, ontroerende, aflevering van documentaireserie Bandidos, zegt een losgeslagen straatjongen die het leger inging om discipline te leren: ,,Ik wilde een beter leven. Het was mijn laatste kans.” Duidelijker is de nationale onvrede in Nederland niet samen te vatten.

Chef Boeken Michel Krielaars vervangt deze week tv-recensent Hans Beerekamp.