Charlie’s hopeloze gevallen

Een groep kansarme jongens ontvluchtte de straat door het leger in te gaan, maar kreeg er nieuwe tegenslagen te verwerken. In de serie Bandidos (VARA) kijken ze terug.

Wensly Francisco: „Defensie moet klaarstaan voor haar oud-soldaten.” Foto Lillian van Rooij, VARA

Drie compagnieën had de voormalige Nederlandse legerbasis Seedorf in Duitsland: Alpha, Bravo en Charlie. Alpha en Bravo, dat waren de ambitieuze en gedisciplineerde soldaten. Charlie was gereserveerd voor de ‘hopeloze’ gevallen. Eind jaren negentig was er een lichting van soldaten die zo onhandelbaar waren, dat zelfs de officieren ze hadden opgegeven. Met enige ongepaste trots noemden zij zichzelf de Bandidos.

Wat zou er van dit stelletje ongeregeld zijn geworden? Een van hen, de Antilliaanse Wensly Francisco (33), werd documentairemaker voor de VARA. Samen met regisseur Kees Schaap zocht hij vorig jaar zijn oude maten op om een reünie te organiseren en om daarover een documentaire te maken. De eerste van vier afleveringen is vanavond te zien op Nederland 2.

„Ik wil laten zien dat we in Nederland nog steeds kampen met een veteranenprobleem”, zegt Wensly Francisco. „Defensie zou moeten klaarstaan voor haar oud-soldaten, maar dat is bepaald niet het geval”.

Daarnaast toont de documentaire wat er allemaal misgaat in achterstandswijken en hoe jongeren zich aan die problemen proberen te ontworstelen. De zeventienjarige Francisco groeide op in een vaderloos gezin in Tilburg-Noord en dreigde ten onder te gaan aan het straatgeweld. Zijn laatste uitweg destijds: het leger.

Tot zijn verbazing vond hij in zijn peloton veel meer jongeren zoals hij. Allesio, Boulaabi, Valkonet, Perez, Kuik en Van Kester; allen waren het kansloze, disfunctionele of gewelddadige jongens die het leger als een laatste kans op een beter leven zagen.

Met hun zware machinegeweren wanen de jongens op de legerbasis zich ware Rocky Balboa’s en poseren zij graag voor foto’s en video’s. Maar eigenlijk vormen de wapens voor bijna iedereen van compagnie Charlie een laatste strohalm, blijkt uit de serie van Francisco. Wanhopig klampen ze hun gespierde armen vast aan hun wapens.

De legerbasis is voor de jongens een veilige thuishaven. Onttrokken aan de problemen thuis hebben ze hier een kans om opnieuw te beginnen. De discipline en structuur van het leger hebben een positieve effect op de Bandidos. „Voor mij was het leger als de vader die ik nooit heb gehad”, zegt Francisco. Hij benadrukt dat de maatschappij disfunctionele jongeren niet direct moet afschrijven. „We moeten ze niet pamperen, maar de kans geven om zelf iets van hun leven te maken”. De oud-militair citeert zijn favoriete filosoof, Friedrich Nietzsche: „‘Medelijden is maar medelijden’, zei hij; wees daarom als een veldbed, geef steun, maar wees hard.”

En hard was het leger zeker voor de de jongens. Zij kregen met een hele reeks nieuwe problemen te maken. „Dat er iemand sterft of wordt uitgezonden, dat stond natuurlijk niet in het foldertje”, zegt Francisco.

Ook bij het afzwaaien krijgen de meeste militairen weer een fikse klap te verduren. De gevonden houvast in het leger valt weer weg, en van Rocky verander je opeens in een ‘nutteloze burger’, aldus de jongens.

Wensley Francisco is goed terecht gekomen. Van voormalig jeugddelinquent en militair naar een sociaal betrokken documentairemaker bij de VARA, het is een opmerkelijke loopbaan te noemen. Dit succes is volgens Francisco vooral een kwestie geweest van visie en keihard werken. „Ik had een duidelijk doel voor ogen, in mijn vrije avonduren studeerde ik journalistiek en werkte op verscheidene redacties, om zo iets stabiels op te bouwen voor als ik uit het leger kwam.

De documentaire laat zien dat niet alle Bandidos het er zo goed vanaf brachten. Inmiddels zijn ze allemaal in de dertig, (nog) breder en bezaaid met tatoeages, en blikken ze vol heimwee terug op hun tijd in het leger en vertellen ze over hoe het hen is vergaan.

In eerste instantie had de omroep totaal geen interesse in de serie. „Ze waren bang dat er geen sympathie voor die getatoeëerde gasten zou ontstaan”, zegt regisseur Kees Schaap. „Maar die tattoos zijn vaak juist een uiting van het geweld dat ze in hun leven hebben gekend, en dat al van jongs af aan deel van ze uitmaakt”.

Wanneer de jolige anekdotes worden gevolgd door de meer pijnlijke en tragische herinneringen aan hun militaire verleden, ontroert dat de bikkelharde kerels zo erg dat ze op sommige momenten even niet meer verder kunnen. „Even stoppen”, mompelen ze tegen de camera, die echter stilletjes doordraait om ze op hun kwetsbaarste momenten vast te leggen.

Bandidos (VARA) is vanaf 6 januari vier keer om 21.10 uur op Nederland 2.