Terugkijken: Bruce Springsteen door de ogen van zijn fans

Still uit documentaire Springsteen and I

Beschrijf Bruce Springsteen in drie woorden, vroegen de makers van de documentaire Springsteen and I. Duizenden fans gaven aan die oproep gehoor. Voor hun webcams en mobiele telefoons beschreven ze de rockmuzikant die hen vaak al een half leven lang vergezelt. Hart en hoop, zeiden ze. Liefde en loyaliteit. Passie en vreugde. De documentaire was gisteren te zien bij de NPS. Bekijk hem hier terug.

Voor alle duidelijkheid: Springsteen and I gaat over de fans – niet over de rockster zelf. De documentaire ging in juli de bioscoop in. Daar was de film eenmalig, op dezelfde dag, op hetzelfde moment, wereldwijd te zien.

Zo’n documentaire kan leiden tot een eindeloze reeks van devote fans, private herinneringen, ongemakkelijke momenten. En die zijn er natuurlijk ook. De vrouw die haar baby twee jaar lang een foto van Springsteen voor houdt, terwijl ze zegt: “Daddy, kijk, het is daddy.” De Elvis-imitator die ervan droomt met Springsteen op het podium te staan.

Maar wat te denken van de onlangs afgestudeerde truckchauffeur? Haar naam is Julia en ze heeft net door Ohio gereden met het album Nebraska aan. En dat ze nu met een graad op zak op de vrachtwagen zit? “He tells me it’s ok”, zegt ze over haar geliefde zanger.

Of wat te denken van het stel dat hun liefde voor Springsteen bedrijft op een doorgezakte bank? Even later dansen ze liefdevol in hun kleine eikenhouten keuken, op een krassende Springsteen plaat. Wie dat bespot, beschimpt de schoonheid van een simpel leven.

Weinig anderen zo aanwezig in leven van fans

Er zijn weinig rockmuzikanten die met hun muziek aanwezig zijn in het halve leven van hun fans. Springsteens oeuvre doet dat: van kalverliefde (Born to Run) tot echtscheiding (Tunnel of Love). En als geen ander is hij de vertolker van de blue collar (blauwe boorden-) arbeider. In zijn liedjes werken de mannen aan de lopende band en staan de meisjes achter de kassa.

Springsteen levert de soundtrack voor deze levens – en die levens zijn, net als in de songs, nu eenmaal niet zo groot. Je ziet het terug in de selfmade opnames van de fans; biertje in de hand, Springsteen poster aan de ijskast, vaat hoog opgestapeld in de gootsteen, nietszeggend schilderijtje boven de bank.

De perfecte verhalenverteller

Maar de inmiddels 64-jarige muzikant weet dat leven treffend te verwoorden – en meer dan dat, vinden zijn fans. Springsteen is een dichter, zegt de een. De perfecte verhalenverteller, zegt een ander.

Springsteen and I bevat ook opnames van liveoptredens. Het leukst zijn de beelden van de fans die hun liefde voor de zanger via de webcam of mobieltje verklaren. De makers hebben veel (amateur)materiaal weten te achterhalen. Zo vertelt een meisje hoe Springsteen haar aanwees tijdens het nummer Dancing in the dark; even later zien we hoe ze daadwerkelijk een dansje met hem doet op het podium . En ook de Elvis-imitator ziet zijn droom in vervulling gaan.

Na 76 minuten is het gedaan en dan is het ook wel mooi geweest. Dan gaat al die lof, hoe oprecht ook, een beetje op de lachspieren werken. Maar de kernvraag blijft hangen. Bruce Springsteen in drie woorden? Ik zeg: Rocker. Prediker. Poëet.

Het artikel over de documentaire verscheen op 29 oktober in NRC Handelsblad