Warmer door wolkentekort

Foto Thinkstock

De ongebreidelde uitstoot van CO2 zou wel eens tot een sterkere opwarming kunnen leiden dan nu nog algemeen wordt aangenomen. Onderzoekers uit Australië en Frankrijk beschrijven in Nature (2 januari) een mechanisme dat een al optredende opwarming automatisch versterkt. Een ‘positieve terugkoppeling’.

Steven Sherwood c.s. richten zich op het type lage wolken dat in grote massa op 2 à 3 km hoogte boven de tropische oceanen ontstaat. Van deze wolken overheerst het koelend effect: ze weerkaatsen veel meer inkomende zonnestraling (in het kortgolvig infrarood) dan ze aan uitstraling van langgolvig infrarood van het aardoppervlak voorkomen. Zou de bedekkingsgraad van deze lage wolken onder invloed van stijgende CO2-concentraties afnemen dan leidt dit tot extra opwarming.

De onderzoekers stellen zich (op theoretische grond) voor dat de al gestaag optredende opwarming de menging in de onderste luchtlagen zodanig beïnvloedt dat het watergehalte ervan stelselmatig afneemt en dat wolkvorming er dus – inderdaad – steeds moeilijker wordt. Vervolgens stelden zij vast dat er wat betreft aannames over de te verwachten menging grote verschillen zijn tussen de 43 geaccepteerde klimaatmodellen (computermodellen) die de klimaatverandering voor deze eeuw voorspellen. De modellen die het aannemelijk effect het best beschrijven voorspellen stuk voor stuk een bovengemiddelde opwarming. Hun zogenoemde ‘klimaatgevoeligheid’ (de mondiaal gemiddelde opwarming die het gevolg zou zijn van een verdubbeling van de CO2-concentratie) komt uit op meer dan 3 graden.

De klimaatgevoeligheid van de 43 modellen loopt nog steeds pijnlijk uiteen; hij varieert van 1,5 tot 4,5 graad Celsius voor CO2-verdubbeling. Het is al lang bekend dat moeilijkheden bij het modelleren van de wolkvorming hiervan de voornaamste oorzaak zijn en dat wordt door de nieuwe studie bevestigd.

Een begeleidend commentaar in Nature is behoedzaam: in de klimaatmodellen zitten nog heel veel andere onzekerheden en de waarnemingen van de laatste vijftien jaar (waarin nauwelijks opwarming is gedetecteerd) staan haaks op de nieuwe aanname.

Karel Knip