Speel als een kind

In een kort geleden verschenen boek, Aron Nimzowitsch 1928-1935, las ik een lofzang op de begaafde amateur die Nimzowitsch in 1930 had geschreven voor het Duitse puzzel- en raadselblad Denken und Raten. Zoiets bestaat nu niet meer, een blad met puzzels, raadsels, detectiveverhalen en schaakartikelen van de beste schakers van de wereld.

Nimzowitsch schreef in 1930 dat we weer als kinderen moeten worden en de sombere ernst van te veel kennis van ons afwerpen. „Van amateurs, en alleen van hen, kunnen we vernieuwing van onze kunst verwachten.”

Ik vraag me af of hij dat laatste echt meende, maar hij drukte wel een gevoel uit dat veel ervaren schakers kennen: een verlangen naar de tijd dat alles nog nieuw voor hen was.

Bernd Kohlweyer is geen amateur zoals Nimzowitsch dat woord gebruikte, hij is een ervaren Duitse meester. Maar hij speelde de partij hieronder, uit het Groningse schaakfestival, wel in de geest van de begaafde amateur die zich niet te veel aantrekt van de loodzware last van geboekstaafde kennis, maar als een onbekommerd kind zijn eigen weg gaat.

Er zijn in het Groningen Open betere partijen gespeeld, maar deze lijkt me het meest geschikt om ons kinderlijke plezier in het spel te hervinden.

De Groningse korte match tussen Karpov en Timman, waar ik vorige week al over schreef, werd door Karpov met 2,5-1,5 gewonnen. Na drie remises gaf Timman in de vierde partij zomaar een belangrijke pion weg, misschien doordat hij met een pijnlijke gebroken hand moest spelen.

In 2005 had hij ook al eens een gebroken hand, waardoor hij dat jaar niet meedeed aan het NK. „Ik heb weleens een toernooi met een gebroken been gespeeld, maar je benen heb je niet nodig om schaakzetten te doen, en je handen wel”, zei hij toen.

Moeten we vrezen dat Timman niet aan het komende Tata Steel-toernooi in Wijk aan Zee zal meedoen? Gelukkig niet. Onze geliefde Old Shatterhand beloofde dat hij daarvoor zijn geweren uit het vet zou halen, gebroken hand of niet.

Wouter Spoelman – Bernd Kohlweyer, Groningen Open 2013

1. c4 e5 2. g3 h5 Met deze frivole zet hadden zwartspelers in het verleden een goede score en zelfs Bent Larsen is er eens mee verslagen door de Iraniër Kamran Shirazi, al lag dat niet aan de opening. 3. Lg2 h4 4. d4 Lb4+ 5. Pc3 Lxc3+ 6. bxc3 d6 7. Tb1 c6 8. La3 Pe7 9. e3 Th6 10. g4 h3 11. Lxh3 Da5 12. Tb3 exd4 13. Dxd4 c5 14. Dxg7 Tg6 Met origineel spel is zwart twee pionnen kwijtgeraakt, maar hij heeft ook iets gewonnen: wits La3 staat buiten spel. 15. Dh8+ Tg8 16. Dh4 Pbc6 17. Pf3 Da4 18. Pd2 Pe5 19. f4 Dc6 20. Tg1 Voorzichtiger was het teruggeven van een pion met 20. Tf1. 20…Pf3+ Want hier had zwart de ijzersterke zet 20…Df3. 21. Pxf3 Dxf3 22. Lc1 De4 23. Lg2 Veel solider was 23. Df2, waarna zwart nog niet veel concreets heeft voor zijn materiële achterstand. 23…Dc2 24. Lxb7 Veel te optimistisch. Het kleinste kwaad was 24. Ld2. 24…Dxc1+ 25. Kf2 Dc2+ 26. Kf3 Lxg4+ Dit ligt voor de hand, maar het simpele 26…Dxa2 was sterker. 27. Txg4 Dd1+

Zie diagram boven

Na een enerverende strijd met wisselende kansen had wit nu koelbloedig met 28. Kg3 een paardvork moeten toelaten. Na 28…Pf5+ 29. Kh3 Pxh4 30. Txg8+ staat zwart beter, maar er kan nog veel gebeuren. 28. Kf2 Txg4 Nu heeft zwart een beslissende aanval. 29. Dh8+ Tg8 30. Df6 Dd2+ 31. Kf1 Dxh2 Wit gaf op.