Ik zal altijd moeten melden: ik heb een probleem

Hij is voetbalcoach in Portugal én hartpatiënt. In september werd hij onwel. Hij dankt zijn leven aan een geïmplanteerde defibrillator. „Het inzicht van de arts heeft me gered.”

Hij wist dat het kon gebeuren. Toen hij op zaterdag 21 september 2013 de eerste schok van zijn geïmplanteerde defibrillator (ICD) kreeg, wist Mitchell van der Gaag min of meer wat er aan de hand was: een ernstige hartritmestoornis. „Het was de eerste keer. Dat is altijd schrikken.”

Het was de vijfde wedstrijd van het seizoen, thuis tegen zijn oude club Marítimo. Coach Van der Gaag had de eerste vier wedstrijden in het nieuwe seizoen verloren met Belenenses, de derde club van Lissabon. Nu kwam zijn ploeg, die hij vorig seizoen onverwachts naar de hoogste Portugese divisie leidde, op 1-0 voor. Goed sfeertje dus in stadion Restelo, aan de Taag.

Tot zijn hart in de 39ste minuut „op hol” sloeg. „Het was live op tv. Je hebt zestien clubs, dus zestien trainers. Als zoiets gebeurt met een trainer, is de impact groot”, zegt Van der Gaag nu. Zittend in de dug-out kreeg hij nog een tweede schok van zijn defibrillator. „Toen wist ik dat alles weer normaal was. Ik ben gewoon het stadion uitgelopen, naar het ziekenhuis gegaan. Twee dagen later was ik al weer op de club. Alsof er niets gebeurd is.”

Van der Gaag beschouwt zich als gelukkige, zeker gezien de incidenten met sporters wier hartproblemen hun fataal werden. Neem de overleden FC Utrecht-speler David di Tommaso, in 2005. Of afgelopen week: marathonschaatser Sjoerd Huisman en voetballer Akeem Adams in Hongarije. Op een terras in Lissabon zegt Van der Gaag dat hij het niet had kunnen navertellen als zijn arts drie jaar geleden niet op zijn gevoel had gehandeld. „Eigenlijk tegen de richtlijnen in besloot hij niet alleen een pacemaker te implanteren, maar ook een ICD om schokken te geven.” Dat terwijl het risico op levensbedreigende hartritmestoornissen toen nog „nihil” leek, zegt Van der Gaag. „Zijn inzicht heeft achteraf gezien mijn leven gered.”

De hartproblemen van Van der Gaag, oud-speler van onder meer PSV en FC Utrecht, openbaarden zich toen hij na zijn actieve voetbalcarrière ging hardlopen. „Mijn hartslag was tussen de 20 en 25. Het leek wel of mijn lichaam niet wakker werd. Als ik ging hardlopen, kwam mijn hartslag niet boven 120. Dan weet je: er zit iets niet goed. Maar dat is nu allemaal verholpen, met medicijnen en dat kastje.”

Maar het probleem was dus niet alleen het lage hartritme. „Het andere geval is moeilijker.” Het andere geval is dat het hart op hol slaat – schijnbaar uit het niets. „Zelfs mijn dokter heeft het niet echt kunnen plaatsen. Het gebeurt bij mensen in hun slaap, of als ze thuis op de bank zitten. Als je intensief sport, dan komt de hartslag af en toe tot tweehonderd. Nu schoot de hartslag, zonder dat ik me ook maar inspande, helemaal door. De coördinatie in het hart was zoek. Zonder die schok van de ICD, die het hart als het ware reset, ben je plotseling dood.”

Van der Gaag, die al sinds 2001 in Portugal woont, accepteert de beperkingen. Sporten mag niet meer van de arts. Hardlopen niet, meedoen op trainingen ook niet. „Helemaal niets meer. In het begin was dat lastig. Ik mis het fysieke, de inspanning. Ik liep iedere dag. Maar dat gemis wordt ook minder. Ik weet waarom het niet mag, waarom het niet kan. Sommige doktoren hebben er geen moeite mee, de mijne wel”, zegt Van der Gaag.

De gevolgen voor zijn trainerscarrière, die op het eiland Madeira begon bij Marítimo, zijn ongewis. Hij mag tijdens wedstrijden voorlopig nog niet in de dug-out zitten. Hij wacht nog op toestemming van de arts om ook de meest stressvolle momenten weer mee te mogen maken langs het veld.

De preses van Belenenses heeft duidelijk gemaakt dat de oud-voorstopper hoe dan ook trainer is, en blijft. „Zodat men daar ook niet eens over hoeft te praten of te discussiëren. Mitchell van der Gaag is trainer van Belenenses, en daarmee is het af”, zegt de geboren Brummenaar. Híj maakt de opstelling, híj leidt de trainingen. „Zie het als een trainer die geschorst is.”

Daags nadat hij in de dug-out onwel werd, gaf Van der Gaag een persconferentie. Om het verhaal voor eens en voor altijd verteld te hebben. Zou een topclub nog met hem in zee durven? Hij haalt zijn schouders op. „Vorig jaar ben ik ook met dit hart kampioen geworden, na een seizoen van 42 wedstrijden in de Portugese eerste divisie. Maar goed, ik zal altijd moeten melden: ik heb een probleem.”