Edele metalen

Een expositie rond Cartier kan putten uit het eigen archief van het juwelenhuis. Unieke stukken, van poedelbroches van Grace Kelly tot een borstbedekkend collier van de maharadja van Patiala.

Ongeveer 5 centimeter hoge Panthère broche van wit goud, platina, saffier en diamanten, in 1949 door ontwerpster Jeanne Toussaint van Cartier gemaakt voor Wallis Simpson, echtgenote van de voormalige Britse koning Edward VIII. De Kashmir saffier is 152,35 karaat. De panter is bezet met saffier en diamant en heeft oogjes van gele diamant. Foto’s © Archives Cartier

Een privéfilmpje uit 1957, met in badtenue Elizabeth Taylor en haar derde echtgenoot, Mike Todd. Tegen de achtergrond van een azuurblauw zwembad hangt de filmproducent een collier met robijnen om Taylors hals. „Er was geen spiegel, ik bewonderde de juwelen die rode golven creëerden in het zwembad”, zou de actrice later schrijven in haar boek My love affair with jewelry.

Het filmpje met Taylors geluksmoment draait in het Parijse Grand Palais in een hypnotiserende eindeloze loop op de tentoonstelling Cartier. Style and History. Daar toont het Franse juwelenhuis Cartier zo’n zeshonderd unieke stukken vanaf de oprichtingsdatum 1847, tot ontwerpen uit de jaren zeventig van de twintigste eeuw. Er zijn ontwerpschetsen, maar ook mode-illustraties en kostuums uit modemuseum Palais Galliera. De bewegende digitale projecties van juwelen op muren en plafond zijn een spektakel op zichzelf.

Alweer een luxehuis dat een expositie gebruikt om nog meer aandacht op zich te vestigen. Vorige maand toonde Dior in het zelfde Grand Palais de geschiedenis van het Miss Dior parfum uit 1947. In mei was in Palais de Tokyo de tentoonstelling No.5 Culture Chanel. De erfenis van de modehuizen op beide gratis toegankelijke exposities werd smaakvol gebracht, maar de insteek met ontelbare parfumflacons was duidelijk commercieel.

Unieke stukken, grotendeels uit de vijftienhonderd stuks tellende eigen archiefcollectie, staan centraal bij Cartier. Style and History in het Grand Palais. Opzettelijk niet geëxposeerd worden de juwelen die zijn ontworpen voor een groot publiek, zoals bijvoorbeeld de driedelige Trinity Ring uit 1924, en de Love Bracelet uit 1960 die voor de eeuwigheid met een speciale Cartier-schroevendraaier om de arm werd geschroefd bij liefdeskoppels als Sophia Loren & Carlo Ponti, Alain Delon & Romy Schneider en recentelijk bij Kanye West en Kim Kardashian (en talloze minder bekende stelletjes). Sieraden met mooie verhalen, maar ze haalden de expositie niet.

Cartier pakt wel uit met unieke topstukken, waaronder de antieke Halo Tiara gedragen op 29 april 2011 door Kate Middleton op haar huwelijk met prins William. De tiara uit 1936 uit de Britse koninklijke collectie ‘zweeft’ met een tiental andere als een attractie in een ronddraaiende carrousel. Ander topstuk is een intens blauwe saffier, groot als een ei, die ooit om de hals hing bij Marie van Roemenië (1875-1938) en nu eigendom is van de Qatar Museums Autorithy, een groep musea opgericht in 2005, en sindsdien gulzig verzamelend.

De chronologie in de expositie wordt onderbroken door opstellingen gewijd aan veelzeggende juwelen van Cartier-klanten. Zo blijkt dat Grace Kelly een voorliefde had voor aandoenlijke dierenbroches – ze had bijvoorbeeld een heleboel kitsch-poedels. In opdracht van de Mexicaanse actrice Mariá Felix (1914-2002) ontwierp Cartier in 1975 het meest excentrieke juweel van de expositie, een diamanten halscollier van twee bijna vuistgrote aan elkaar verbonden krokodillen.

Afsluiter van de indrukwekkende expositie in het Grand Palais is een broche met een bolle, hemelsblauwe saffier met daarop een diamanten panter, gedragen door Wallis Simpson, bij Cartier besteld door haar man Edward VIII, de in 1936 vrijwillig onttroonde Britse koning. Zeker, een topstuk, maar het meest spraakmakend is het borstbedekkende collier uit 1928 met ruim 2.900 diamanten, ooit eigendom van de maharadja van Patiala. In 1998 duikt het incompleet op zonder de gele De Beers-diamant van 234 karaat. Cartier koopt, en restaureert de legendarische restanten met namaakdiamanten. In Parijs ziet de bezoeker dus een collier met replicastenen, maar kan daardoor wel heerlijk fantaseren over wat het hoogtepunt van de expositie had kunnen zijn: die verdwenen De Beers-diamant, een van de grootste facetgeslepen diamanten ooit gemaakt, die iemand ergens ter wereld stilletjes voor zichzelf houdt.