Drie uitroeptekens missen kan coureur z’n dood betekenen

Als zondag de zwaarste rally ter wereld begint, zullen de coureurs alle aandacht trekken. Maar de navigators zijn net zo belangrijk.

Foto afp

„27.70. !!!. Left on main road. C.345°.” Voor de leek is het geheimtaal. Maar de coureurs die morgen beginnen aan de 36ste Dakar Rally weten wel beter. Als ze niet oppassen, kunnen deze gegevens voor hen zomaar het einde van de wedstrijd betekenen.

Het is de beschrijving van een willekeurige bocht in het roadbook van de rally. Na 27,7 kilometer (27.70) dient er een bocht naar links (Left on main road) richting het noordnoordwesten (C.345°) genomen te worden. Toch zal dankzij de drie uitroeptekens de bocht in elk boekje zijn aangekruist. Het betekent dat de bocht is ingeschaald in de gevaarlijkste categorie. Of, zoals de Amerikaanse Dakarveteraan Charlie Rauseo het uitlegt: Three exclamation points could kill you.

Het mogen dan wel de mannen achter het stuur zijn die eeuwige roem vergaren in de Dakar Rally, hun navigators zijn essentieel voor succes. De co-piloten die meerijden in de auto’s en trucks zijn verantwoordelijk voor het vinden van de snelste en veiligste weg. Daarmee hebben ze het lot van zichzelf en de coureur in handen.

De 36ste editie van de rally is een stuk zwaarder dan de jaren ervoor. In vergelijking met vorig jaar is er dan wel één etappedag minder, gemiddeld zijn er per dag vijftig wedstrijdkilometers bijgekomen. Het moet de wedstrijd weer tot een uitputtingsslag maken, nadat vorig jaar deelnemers hadden geklaagd over het gebrek aan zware etappes. Zo zei Gerard de Rooy destijds, nadat hij vierde was geworden in het eindklassement van trucks, dat hij liever had gehad dat er wat meer „ploeteretappes” waren geweest. De route had hem te weinig kans geboden het verschil te maken met zijn concurrenten.

Edwin van Ginkel zou dit jaar voor de achtste keer meedoen aan de Dakar Rally, maar moest afgelopen week afhaken met een nekhernia. Ook hij was blij met het nieuwe parcours: „Het was vorig jaar een lastig parcours, maar minder zwaar. De bedoeling van de Dakar Rally is dat het een uitdaging is om de wedstrijd uit te rijden. Als het te gemakkelijk is, halen te veel deelnemers de finish.”

Om de eindstreep heelhuids te halen, maakt de navigator gebruik van GPS, een kilometerteller en het roadbook. In de Dakar Rally, waar er dit jaar gemiddeld elke dag ongeveer zevenhonderd kilometers wordt afgelegd, is die al gauw honderden pagina’s dik. En dan moet de navigator ook nog even 96 symbolen uit het hoofd kennen om de legenda te kunnen verklaren.

De job van de co-piloot begint al maanden van tevoren. Zodra organisator ASO het roadbook vrijgeeft, wordt met behulp van Google Earth de route tot in de details uitgestippeld. De CAP-gegevens – digitale kompasaanwijzingen – zijn daarbij van groot belang. Omdat GPS lang niet altijd werkt in de afgelegen gebied waar de coureurs doorheen moeten, moet de navigator deze gegevens kunnen lezen. Het noorden wordt aangegeven als beginpunt met nul graden (C.0°), en vanaf daar loopt het kloksgewijs op tot de cirkel rond is (C.360°). Het oosten, zuiden en westen zitten precies op de drie kwarten daartussen.

De Dakar Rally doet dit jaar voor het eerst Bolivia aan. In een speciale etappe voor de motoren en quads rijden de coureurs naar de zoutvlaktes van Uyuni, wereldwijd vermaard onder toeristen en de achtergrond van vele hallucinerende vakantiefoto’s. Sinds de Rally in 2009 is neergestreken in Zuid-Amerika zijn Argentinië en Chili vaste gastlanden, en zijn Peru en dus nu Bolivia als 28ste land aangedaan.

Op de Boliviaanse zoutvlakte, maar ook in de zandduinen rondom Tucumán in Argentinië en in de Atacama-woestijn in Chili is goede navigatie onmisbaar. In het monotone zout en zand is het gemakkelijk verdwalen zonder referentiepunten. Dat kan niet alleen voor tijdverlies zorgen, het is ook gevaarlijk. Elke kleine hobbel verandert in een springplank met de snelheden die de coureurs halen. Giniel de Villiers, de Zuid-Afrikaanse winnaar van de Rally in 2009, verwoordt het als volgt: „Met 30 kilometer per uur door de woestijn rijden is makkelijk, maar met onze snelheden – 160 kilometer per uur – maak je zonder navigator geen kans.”