Wetenschappers keren zich tegen macht geheime diensten

Foto EPA / Kay Nietfeld

Meer dan 250 wetenschappers uit 26 verschillende landen spreken zich vandaag uit tegen grootschalige dataverzameling door inlichtingendiensten. Zij roepen nationale regeringen op actie te ondernemen en burgers te beschermen tegen de “massale surveillance” van binnen- en buitenlandse inlichtingendiensten.

De verklaring is een initiatief van vier Nederlandse wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam, onder wie hoogleraar Informatierecht Nico van Eijk, en volgt na maandenlange onthullingen over de Amerikaanse inlichtingendienst NSA en zijn partners.

De wetenschappers vinden dat de wereld onder “ongekende” controle staat. Massale spionage, zo stellen zij, heeft het onschuldbeginsel veranderd in een situatie waarbij elke burger verdacht is. Inlichtingendiensten bekijken het internetverkeer, slaan telefoongesprekken en e-mailverkeer op en verzwakken bewust versleutelde communicatie, dat voor veilig verkeer van bijvoorbeeld medische gegevens moet zorgen. Zij schenden zo de fundamentele rechten van de mens en ondermijnen de democratie, stellen de wetenschappers.

‘Overheid moet actie ondernemen’

Hoogleraar Van Eijk roept ook de Nederlandse overheid nadrukkelijk op actie te ondernemen. Het verbaast hem dat een commissie in december adviseerde de bevoegdheden van de AIVD en MIVD uit te breiden, terwijl net daarvoor via NRC Handelsblad bekend werd dat de AIVD internetfora hackt en de gegevens van alle gebruikers, ook onschuldigen, verzamelt.

Van Eijk:

“Ongebreideld verzamelen betekent dat je iedereen tot terrorist verklaart. Dat gaat tegen het rechtsgevoel in. Ook is het toezicht in Nederland weinig betrouwbaar. Op beide punten mist de commissie-Dessens doel.”

Onder andere Britta Böhler, Bart Jacobs, Ulrich Beck, Bruce Schneier en Bert-Jaap Koops hebben de oproep ondertekend. Hier de verklaring en de volledige lijst ondertekenaars.