Klam kruis

Vul al mijn gaatjes. Dat was de prikkel die de dames naast me tot een hoogtepunt bracht. Ze giechelden niet langer zacht, maar schaterden nu luid, terwijl de rest van de bioscoopzaal met ingehouden adem naar de zoveelste seksscène in Nymphomaniac keek. ‘Geeft niet’, fluisterde ik Telkens wanneer de seksvolle passages in de nieuwe film

Vul al mijn gaatjes. Dat was de prikkel die de dames naast me tot een hoogtepunt bracht. Ze giechelden niet langer zacht, maar schaterden nu luid, terwijl de rest van de bioscoopzaal met ingehouden adem naar de zoveelste seksscène in Nymphomaniac keek.

‘Geeft niet’, fluisterde ik

Telkens wanneer de seksvolle passages in de nieuwe film van Lars von Trier naar het sobere gesprek tussen nymfomane Joe en de vriendelijke meneer Seligman schakelde, zuchtten mijn buurvrouwen diep: kwam er weer zo’n saai stuk waarin Seligman een of andere filosoof of dichter citeerde.

Joe doet het met 6 à 8 mannen op een avond, maar het zijn geen wilde uitspattingen – ze houdt een strak schema aan. Haar nachten zijn even nauwkeurig gepland (met een tijdsblok voor iedere man) als de ochtenden van een druk gezin, waar alles van minuut tot minuut is vastgelegd zodat iedereen op tijd de deur uit is. Het is maar wat je normaal vindt.

Pas wanneer Joe liegt, gaat het mis. Het is dus niet zozeer de verslaving zelf, maar de sociaal geaccepteerde lat van genoeg die tot liegen aanzet en levens verwoest.

Volkskrant Magazine publiceerde afgelopen weekend een ‘Verslavingsnummer’ met een vrolijke roze pil op de voorkant. Ria Struijk uit Rijssen vertelt over haar verslaving aan koopjeswinkel Action. Ze heeft een eigen fanpagina opgericht en werkt die dagelijks bij met productadviezen en knutseltips. Aangezien ze meer dan honderdduizend leden enthousiasmeert om te consumeren, gaf Action haar een rondreis door Amerika cadeau. Zo zie je maar: een winstgevende verslaving wordt een dagtaak of zelfs een passie genoemd.

Terug naar Joe en haar behoeftige kut (die ze beschrijft als de sensor in een automatische deur – zodra er mannen in de buurt komen, gaat-ie open). Ze schaamt zich, maar Seligman wuift haar zelfmedelijden weg: ‘In de literatuur zijn extremere voorbeelden te vinden.’

Dat lijkt me de ideale relativeringszin voor 2014, op te werpen bij iedere rel of hype en vooral in te zetten wanneer gelukswensen ongepast zijn. Van gebroken harten tot pedozaken, van ziekte en overlijden tot armoede: in de literatuur zijn extremere voorbeelden te vinden.

Op het scherm verscheen een reeks slappe piemels, foto na foto, gevarieerd in maat en kleur: een visueel cadeautje van Von Trier. Mijn buurvrouw riep ‘gadver!’ en zwaaide geschokt met haar het-is-1-januari-dus-een-zelf-meegebrachte-consumptie-moet-kunnen witte wijn, waardoor ik nog zeker een uur met een nat kruis in het donker zat. ‘Geeft niet’, fluisterde ik. Maar hoe ik ook mijn best deed en mijn boekenkast in gedachten doornam, ik kon geen enkel meesterwerk verzinnen waarin ene Simone op een brakke Nieuwjaarsdag in een bioscoopzaal zit, beneveld door een klamme alcoholwalm terwijl ze de drank die middag bij het opstaan heeft afgezworen.

Ook in 2014 zal relativeren niet meer dan een moedig streven zijn. Wij die in de werkelijkheid leven zijn verslaafd aan drama.