Hoogste tijd om af te rekenen: top of flop?

Het is weer zover... Verantwoordingsdag. Hoe verging het in 2013 m’n (beredeneerde) verwachtingen? Voor het tweede achtereenvolgende maal zat ik er naast met mijn verwachting (21 maart) van een overnamebod op de Telegraaf Media Groep (TMG), vlaggeschip van onder meer de gelijknamige krant. Tijdelijk topman Cees van Steijn dunt de activiteiten uit. Na de verkoop van het aandelenpakket in de Duitse tv-zender ProSieben Sat 1 krijgen de TMG-aandeelhouders extra dividend en het concern kan alle bankschulden aflossen. Dat maakt de vraag alleen maar prangender: hoe verder? Ik hou stug vast aan mijn prognose. Er gaat iets gebeuren.

De top van KPN behield zijn zelfstandigheid toen América Móvil zijn overnamebod introk. De koers daalde, maar stortte niet in, zoals ik had verwacht (20 september), als speculanten hun aandelen zouden verkopen om een nieuw doelwit te zoeken. Zien zij KPN nog steeds als profijtelijke overnamekandidaat? De koers steeg op de golven van de beurshausse rap naar de 2,40 euro, de prijs die de Mexicanen hadden geboden. Dat bevestigde m’n stelling dat het bod te laag was. De KPN-commissarissen gingen niet mee in mijn analyse dat topman Eelco Blok in een onmogelijke positie was gekomen en beter kon vertrekken.

Nog een dubbele misrekening: er kwam wél een sociaal akkoord van vakbeweging, werkgevers en kabinet. De FNV was niet zo zwak en verdeeld als ik dacht (13 februari) en het kabinet en de werkgevers waren gretiger. Ook mijn verwachting (11 januari) dat een confrontatie tussen het bezuinigingskabinet en een getergde vakbeweging onvermijdelijk was, kwam niet uit. Of: nog niet. Markeert het feit dat de FNV op 30 november maar 9.000 mensen op de been kreeg om tegen de bezuinigingen te betogen het einde van de massademonstratie als sociaal pressiemiddel?

Roem is vluchtig. Had ik de Rabobank nog niet gevierd als winnaar van de kredietcrisis (27 februari) die misschien wel te machtig is geworden op de Nederlandse markt, belandt zij net niet in de cel vanwege rentemanipulatie (Libor-schandaal).

‘Loonmatiging, dat is zó de vorige crisis’ stond op 21 januari als kop boven de rubriek. Dat gaat de goede kant op. Gelukkig denken steeds meer mensen daar zo over.

De rubriek was consistent in zijn sobere reactie op de roep om een economische opleving, zoals de groene waas van herstel die minister-president Mark Rutte (VVD) in april al zag. Het groeiherstel dat president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank eind september aankondigde, klonk duidelijk realistischer. Hij kreeg - en krijgt nog steeds - gelijk.

De crisis gaat, zoals ik aan het begin van het jaar (7 januari) voorspelde, als een snoeimes door de detailhandel. Gerenommeerde namen in de winkelstraten gingen als gevolg van faillissement of wanhoop weg voor een habbekrats, zoals de Free Record Shop. De Bijenkorf sluit warenhuizen buiten de Randstad, maar de overblijvers krijgen juist meer luxe in de schappen. Prijsvechter Schoenenreus kon het niet bolwerken maar maakt een doorstart. Winkelconglomeraat Macintosh (Scapino, Manfield, Kwantum) saneert. Het jaar 2013 was inderdaad het jaar van de stunteconomie. Maar niet alleen het stuntwerk van de uitverkoop. Of het stuntwerk van curatoren die een faillissementsboedel moeten verkopen. Het jaar 2013 was ook het succes van een winkelketen als Action. Crisis schept kansen.

Eén cruciale vraag bleef onbeantwoord. Het was een onderwerp in 2013, maar ook al in 2012. En het zal geheid ook dit jaar een controversieel onderwerp zijn. De winstgevendheid van grote ondernemingen is ondanks de crisis heel plezierig, hun kassen zijn ruim gevuld, maar waarom investeert het bedrijfsleven niet meer?

Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze column over economische ontwikkelingen.