Grimmige heks ontketent oorlog in een volmaakte, picturale groeibriljant

Zelden verschijnt er een prentenboek dat zo omvangrijk én zo intelligent is als het nieuwe Een sprookje van de Franse grafisch vormgever Blexbolex. De bladzijden zijn bescheiden van formaat, maar het boek is uitzonderlijk dik. Zijn gelijke kent het eigenlijk alleen in Blexbolex’ eerdere, omvangrijke, associatieve krachttoer Seizoenen, waarvoor de jury van het Gouden Penseel in 2011 de regels oprekte, om hem als buitenlander toch de hoofdprijs te kunnen toekennen.

Een sprookje is nog beter, want rijker en intelligenter. Het begint eenvoudig: met drie tekeningen die van een school, via een weg, naar een huis leiden, ‘waar een verrukkelijk vieruurtje’ wacht. Maar de daaropvolgende variaties op hetzelfde thema (met mathematische precisie, want ook het aantal bladzijden verdubbelt steeds) maken het ‘zo’n verhaal waarbij elke verteller op zijn beurt opnieuw begint en toevoegt wat hem te binnen schiet, zonder één woord te vergeten dat al gezegd is’ – aldus de proloog.

Het resultaat is een soort variatie in beeld op Queneaus Stijloefeningen, of beter: een grafische symfonie. Een luchtig melodietje krijgt in opeenvolgende variaties steeds meer gezelschap, van strijkers, blazers, slagwerk, tot er uiteindelijk een volledig symfonieorkest klinkt. Waardoor het karakter van het verhaal ook danig meeverandert.

Zo zwelt het onschuldige wandelingetje aan tot een gelaagd sprookje over een vreemdeling, een ontvoerde koningin en een heks die met haar toverij alles op z’n kop zet.

Je kunt je afvragen of dit wel een kinderboek voor kinderen is – de grimmige inhoud (de heks ontketent een ware oorlog), alsook de experimentele vertelwijze, vergen serieuze aandacht.

De tekst beperkt zich tot summiere onderschriften als ‘de vreemdeling’, ‘het bos’ of ‘de schurken’ – het verhaal wordt vooral verteld in de beelden. Blexbolex’ eigenzinnige zeefdruktechniek speelt daarin een hoofdrol: de pointillistische druklagen liggen over elkaar heen en zo neemt de gelaagdheid gaandeweg letterlijk toe. De grafische vormen maken dat hoofdzaken snel getroffen worden, waardoor je het op hoog tempo ‘leest’. Maar herlees je het, aandachtiger, dan zie je steeds meer.

Blexbolex maakte een uitzonderlijke, volmaakte groeidiamant.

Thomas de Veen