Goede of slechte tijden, een belegger moet het weten

Het niet melden van aandelenkoop noemt familie Heineken een ‘systeemfout’, die is hersteld.

Charlene de Carvalho-Heineken kocht voor 50 miljoen euro aan Heineken-aandelen, maar meldde dit niet. Foto ANP

Bestuurders en commissarissen die aandelen in hun bedrijf kopen of verkopen moeten dat „onverwijld” melden bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Dat wil zeggen: direct, dezelfde dag. Of uiterlijk binnen vijf werkdagen. Dat weet iedereen; de regel bestaat al sinds 2002. Al gaat het maar om één aandeel, het moet worden gemeld.

Toch kwam deze week aan het licht dat Charlene de Carvalho-Heineken (59), de enige dochter en erfgename van wijlen Freddy Heineken, drieënhalve maand lang aandelen kocht in Heineken Holding, waar zij zelf commissaris is, zónder hiervan melding te maken bij de AFM. En het ging niet om zomaar een plukje aandelen: De Carvalho-Heineken kocht op zestig verschillende dagen ruim 1 miljoen aandelen ter waarde van zo’n 50 miljoen euro.

De vraag is hoe dat kon gebeuren. De AFM, de toezichthouder op de beurshandel, heeft opheldering geëist. De AFM tilt zwaar aan naleving van de regel. Die is ooit bedacht mede ter bescherming van beleggers. Bestuurders en commissarissen zijn insiders, zij beschikken over meer informatie over de situatie bij een bedrijf dan een doorsnee-investeerder. Wat zij doen, is dus relevante informatie voor andere beleggers om goede beslissingen te nemen. „Het is een belangrijk signaal als een bestuurder ineens besluit om de helft van zijn aandelen te verkopen of aandelen te kopen”, zegt een woordvoerder van de AFM.

‘Systeemfout’

Een woordvoerder van de familie Heineken ontkende gisteren dat er sprake zou zijn van kwade wil. Hij sprak van „een fout in het systeem”. „Zodra die ontdekt is, is hij hersteld.” Hoe de fout is ontdekt, wil hij niet zeggen. Wat voor fout er in welk systeem zit, evenmin. Hij meent dat het „een vakantieonderwerpje” is: „Als het niet zo rustig was geweest, was het nooit opgevallen.”

Het doen van een melding is op zich een vrij eenvoudige exercitie. De AFM heeft een speciale website waarop meldingsplichtigen kunnen inloggen. Daarop staat een kant-en-klaar-formulier waarmee iemand een melding kan doen. In dat systeem zijn geen storingen geweest in de betreffende periode, volgens de AFM. Andere bestuurders deden wel meldingen. Eerder deed De Carvalho-Heineken overigens ook verscheidene aankopen en die werden wel bij de AFM gemeld.

Beleggersvereniging VEB verdenkt De Carvalho-Heineken er niet van dat zij haar transacties met opzet niet heeft gemeld, zegt directeur Jan Maarten Slagter desgevraagd. Het is namelijk maar de vraag of de rijkste vrouw van Nederland enig financieel voordeel heeft gehad door haar aankopen met maanden vertraging te melden. In de Quote 500 staat zij al jarenlang bovenaan, dit jaar met een geschat vermogen van 7,2 miljard euro. „Ik zie in haar geval geen eventuele voordelen, alleen maar risico op reputatieschade. Dus ik ga ervan uit dat er gewoon een fout is gemaakt”, aldus Slagter. Over het algemeen zien beleggers het kopen van aandelen in het eigen bedrijf als een teken van vertrouwen, zegt hij. Dat verzwijgen voor anderen is dus onnodig.

„Als je aandelen in groten getale zou vérkopen, zou je het als bestuurder of commissaris handig kunnen vinden om dat even niet naar buiten te brengen”, zegt Slagter. „Maar dan nog, vroeg of laat moeten die transacties toch gemeld worden en dan is ook bekend wat de dag was.”

Gefaald op verschillende fronten

Het lijkt er dus op dat De Carvalho-Heineken per ongeluk maandenlang geen melding maakte van haar aandeleninkopen. Maar dan is er wel op veel fronten gefaald. Veel bestuurders en commissarissen laten hun persoonlijke transacties uitvoeren door hun huisbank of vermogensbeheerder. Die instellingen zorgen er vervolgens voor dat er een melding wordt gedaan. Grote beursgenoteerde ondernemingen hebben bovendien zogeheten complianceafdelingen waar medewerkers permanent checken of hun werkgever alle financiële regels volgt. Zij moeten in de regel geïnformeerd worden als bestuurders of commissarissen op het punt staan een aandelentransactie te doen. Vervolgens controleren ze ook of er daadwerkelijk een melding is gedaan. Ook de AFM wist al maanden dat de familie aandelen ging kopen, dat was immers vorige zomer aangekondigd. Maar de toezichthouder sloeg niet aan op het uitblijven van meldingen. In die zin is er inderdaad sprake van een „systeemfout”. Het hele controlesysteem werkte niet.

Beleggersclub komt niet in actie

Maar kunnen beleggers niet toch gedupeerd zijn door de „systeemfout”? Sommigen kijken immers voortdurend naar hun aandelenportefeuille en wachten op het goede moment om aandelen te kopen, of juist van de hand te doen. Op de dagen dat de Heineken-erfgename grote hoeveelheden aandelen kocht, had een belegger dat wellicht graag willen weten. Slagter van de VEB heeft echter nog geen klachten binnengekregen. Hij ziet het dan ook niet gebeuren dat de beleggersclub in deze kwestie in actie komt, zei hij gisteren.

Ook de beleggers wisten of zouden moeten hebben geweten van de plannen van De Carvalho-Heineken. Het zal dus lastig worden voor hen om aan te tonen dat zij al dan niet aandelen hebben gekocht omdat zij niet wisten van de transacties van de belangrijkste commissaris van het bedrijf.

Het is vooral De Carvalho-Heineken zelf die risico loopt. De AFM kan een maximale boete opleggen van 1 miljoen euro voor het niet tijdig melden van transacties. Binnenkort neemt de AFM een besluit.