Glimmende opblaaspoedels en varkens met engelen. Jeff Koons over zijn werk

De 'Yellow Balloon Dog' op het dakterras van het Metropolitan Museum of Art in New York in 2008. Foto NRC / Vincent Mentzel

Glimmende 3,5 meter hoge opblaaspoedels, roestvrij stalen reuzekonijnen, varkens met engelen en Michael Jackson met zijn lievelingschimpansee Bubbles. Kunstenaar Jeff Koons is zijn leven lang al gefascineerd door opblaasbare objecten en gebruiksvoorwerpen. In deze video vertelt hij waarom.

Zijn oranje ballonhond werd vorig jaar verkocht voor een recordbedrag van 58,4 miljoen dollar (43,5 miljoen euro). Koons is bekend van zijn gigantische uitvergrotingen van alledaagse objecten, dieren en personen uit de consumptiemaatschappij. Postmodern, camp, kitsch?

Koons gaat recht voor de onderbuik

De kunst van Koons lijkt niets anders dan glitter en kitsch. Maar als je door die illusie heen kijkt, zie je een virtuoos spel met materialen en technieken, schreef kunstcriticus Hans den Hartog Jager eerder in NRC Handelsblad. Geen misverstand: Jeff Koons gaat recht voor de onderbuik, stelt Den Hartog Jager.

“Om die reden blijft hij onder kunstliefhebbers ook omstreden: Koons’ werk is zo nadrukkelijk in strijd met alles waar kunst voor staat (verheffing, gelaagdheid, complexiteit) dat veel liefhebbers (opvallend genoeg meestal vanuit diezelfde onderbuik) instinctmatig een hekel hebben aan zijn werk. En aan hem. Toch is dat ook raar: als je ervan uitgaat dat kunst totale vrijheid vertegenwoordigt, dat je in kunst alles mag bekijken en onderzoeken, lijken juist die onderbuik en de grenzen van de menselijke beheersing een interessant onderwerp. Maar Koons wordt er nog altijd op aangekeken. Met een goede reden overigens: het is zo verleidelijk te geloven dat hij het meent.”

De kracht van zijn werk?

“Koons’ vorm van verleiding is zo alomtegenwoordig, zo alledaags en extreem tegelijk, dat zijn beelden je erop wijzen dat we in het dagelijks leven nauwelijks meer doorhebben hoe krachtig we worden gemanipuleerd – zowel door Koons als door de wereld zelf. En dat je je in al dat geweld alleen maar kunt handhaven door scherp te blijven, echt te blijven kijken.”

Vanwaar die fascinatie met ‘inflatables’? Jeff Koons legt het uit vanuit zijn studio in New York: