Zelfstandig tot het echt niet meer kan

In Alphen aan den Rijn gingen de ambtenaren afgelopen jaar op cursus. Doel: niet langer ‘wij’ zeggen, maar ‘u’. Niet langer: wat kunnen wij doen voor u, maar wat kunt u zélf doen?

Ze zullen de lessen komend jaar hard nodig hebben: 2014 is het jaar van de waarheid voor gemeenten. Ze hebben nog precies twaalf maanden de tijd om te bedenken hoe ze gaan doen wat het Rijk ze opdraagt: per 1 januari 2015 moeten ze meer dingen doen (jeugdzorg, ouderenbeleid, reïntegratie van werklozen) voor minder geld. Hoe doe je dat? Door je burgers zelf meer te laten doen. Die omslag moet de komende maanden worden gemaakt.

Het zal in ieder geval heel wat ouderen komend jaar al slapeloze nachten bezorgen. In aanloop naar de bezuinigen op ouderenzorg sluiten sommige verzorgingstehuizen nu al hun deuren. Ouderen moeten langer zelfstandig blijven. Tot het écht niet meer kan. Mantelzorgers moeten de dagelijkse zorg overnemen. Die moeten voor hun zieke ouders zorgen, of hun bejaarde buurman naar het ziekenhuis rijden.

Hallo, participatiesamenleving!

In de Twentse gemeenten Dinkelland en Tubbergen is het al lang een feit. „Minder overheid, meer samenleving. Minder verzorgingsstaat, meer omzien naar elkaar. Noaberschap, heet dat hier”, zei een trotse wethouder onlangs in deze krant. Dinkelland en Tubbergen zijn dan ook zowat de enige gemeenten die geen externe adviseurs inhuren om 2014 fatsoenlijk door te komen. Veel andere gemeenten huren voor veel geld adviseurs om de operatie in goede banen te krijgen.

Want voor veel mensen is noaberschap nog lang niet vanzelfsprekend. Omdat ze hun buurman niet eens kennen, of geen familie hebben die in de buurt woont.

Misschien kunnen ze een Bulgaar of Roemeen inhuren. Die mogen hier sinds 1 januari werken. Of anders iemand met een bijstandsuitkering: die moeten vanaf 1 juli een tegenprestatie leveren om hun uitkering te houden – en mantelzorg telt ook.

Wat het ook wordt, de redactie binnenland van deze krant zal de gemeenten komend jaar volgen bij deze grote operatie.

Op wie moeten we letten dit jaar? Dat is zonder twijfel Volkert van der G., de man die op 6 mei 2002 Pim Fortuyn doodschoot. In 2003 werd hij tot 18 jaar cel veroordeeld, en dus komt hij in mei van dit jaar hoogstwaarschijnlijk vrij – dan zit tweederde van zijn straf er op. Om aan de aanstaande vrijheid te wennen, mag hij vanaf 1 februari maandelijks op proefverlof. Dat ging niet zonder slag of stoot: staatssecretaris Fred Teeven van Justitie probeerde het verlof onder politieke en maatschappelijke druk te voorkomen en bepleitte reïntegratie binnen de muren van de gevangenis. De rechter oordeelde anders: Van der G. mag gewoon maandelijks op verlof.

Maar zo gewoon zal het waarschijnlijk niet worden. Aanhangers van Fortuyn zinspelen al jaren op wraak, en dat wordt heel serieus genomen door politie en justitie.

PATRICIA VELDHUIS