Stiller is nu de doodnormale man

Walter Mitty is geen nieuw figuur: hij ontstond als personage in een verhaal in The New Yorker De heroïsche dagdromer inspireerde ook de nieuwste film van Ben Stiller Eén probleem: juist de dagdroomscènes vallen tegen

Redacteur Cultuur

De eerste Walter Mitty was getrouwd met een vrouw die hem betuttelde en hem voortdurend boodschappen liet doen, terwijl hij door zijn dagdromerij herhaaldelijk met de verkeerde spullen thuis kwam. De tweede Walter Mitty droomde eveneens vaak weg, maar ditmaal kwam de betutteling van zijn moeder en werd hij van zijn oninteressante verloofde weggelokt door een droomvrouw. En de derde Walter Mitty, de versie die deze week in de bioscoop verschijnt, hééft niet eens een vriendin, al doemt er in de slotscène wel een romantische voortzetting op.

The secret life of Walter Mitty begon als een kort verhaal van de Amerikaanse schrijver en cartoonist James Thurber, in 1939 gepubliceerd in het tijdschrift The New Yorker. Het besloeg 2,5 pagina en ging over een doodgewone Middle America-man die met zijn vrouw een autoritje maakt waarbij hij telkens wegdroomt – om in zijn spannende hersenspinsels de heldenrol te spelen, de ramp te lijf te gaan, de doodzieke patiënt te redden, de vijand uit te schakelen en de dame in nood te redden. Om en om beschreef Thurber, in losse alinea’s, de suffe werkelijkheid en de opwindende fictie, om zijn hoofdpersoon uiteindelijk achter te laten voor een vuurpeloton. Nog voordat er een schot gelost is, is het verhaal afgelopen.

Heel anders verliep het met Mitty in de film die in 1947 naar het verhaal werd gemaakt. Zo anders dat Thurber zich er openlijk van distantieerde. Om te beginnen liet de illustere producent Samuel Goldwyn een doorlopend verhaal schrijven om de losse incidenten tot een coherent geheel te maken. De scenaristen verzonnen een ietwat onordelijke intrige, waarin Mitty het toevallige mikpunt wordt in de jacht op een adressenboekje, waarin de adressen staan van Nederlandse (!) kunstschatten die tijdens de bezetting waren verstopt. En ze schiepen ook ruimte voor twee songs waarin de roodharige komiek Danny Kaye, de ster van de film, kon excelleren in zijn specialiteit: het zingen van supersnelle tongbreekteksten.

The secret life of Walter Mitty, in de vaardige regie van Hollywood-routinier Norman Z. MacLeod, werd een succesfilm. Wellicht zelfs de populairste die Danny Kaye ooit maakte. En ook in Nederland stroomde het publiek toe. Simon Carmiggelt, de filmredacteur van Het Parool, besloot zijn stukje met de wervend bedoelde woorden: „Een bijzonder aardige film, voor wie dit soort dwaasheid kan verduren”.

Hoe veel indruk de komedie ook hier maakte, bleek zelfs twaalf jaar later nog, in 1959, toen Toon Hermans in zijn mislukte film Moutarde van Sonansee een fantasiescène speelde waarin de hoofdpersoon als geniaal chirurg optrad. De kritiek was eensluidend: afgekeken van Walter Mitty.

Samuel Goldwyn jr., zoon van de fameuze vader, heeft tien jaar lang gewerkt aan een nieuwe versie. Even was er zelfs sprake van Steven Spielberg als regisseur en Jim Carrey in de hoofdrol.

Uiteindelijk is Ben Stiller nu regisseur én hoofdrolspeler. Wederom is het doorlopende verhaal – over de jacht op een omslagfoto voor het allerlaatste nummer van het legendarische tijdschrift Life – van eigen makelij. James Thurber stierf in 1961. Maar hij zou in deze tweede verfilming even weinig hebben herkend als in de eerste film. Hooguit de naam Walter Mitty; die is in Amerika immers allang een soortnaam geworden voor mannen die alleen in hun dagdromen de grootste en wildste avonturen beleven.