Sfeervolle jaarwisseling, maar niet voor wie nu een oog mist

Afgaande op wat de autoriteiten erover hebben gemeld, viel het dus mee, met de incidenten rond Oud en Nieuw, al begonnen ze ditmaal (in Veen) al een etmaal vóór de jaarwisseling. Landelijk politiekorpschef Gerard Bouman liet weten terug te kijken „op een sfeervolle jaarwisseling”. Ook minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) concludeerde dat nieuwjaarsnacht op de meeste plaatsen goed is verlopen. Maar de burgers die als gevolg van vuurwerk voortaan een oog minder hebben om de wereld in te kijken, zullen de jaarwisseling vast niet als sfeervol hebben ervaren en de hulpverleners (brandweer, politie, ambulancepersoneel) die bij hun werk met agressieve omstanders werden geconfronteerd, waren blijkbaar aanwezig op die plekken waar het wel volledig uit de hand liep.

Cijfers die ze zelf verstrekten, illustreren de relatieve tevredenheid van de gezagsdragers niet. Zowel politie als ministerie meldde 8.400 incidenten, een stijging met 23 procent ten opzichte van een jaar eerder, met 800 aanhoudingen. De 108 geweldplegingen tegen hulpverleners waren er 27 meer dan vorig jaar. Deze getallen zijn multi-interpretabel. Misschien trad de politie eerder en scherper op; wellicht worden incidenten vaker geregistreerd.

Hoe dan ook: er waren weer veel te veel gewelddadigheden en ongelukken. De traditionele viering van Oudejaarsavond en Nieuwjaarsnacht, met vuurwerk, oliebollen, appelflappen en een oudejaarsconference gaat al bijna even traditioneel gepaard met overmatig gebruik van alcohol en drugs en wangedrag dat daarvan mede het gevolg is. Ook al bijna een traditie: de verbaal geuite verontwaardiging van minister Opstelten over de grimmige tegenwerking van burgers waarmee hulpverleners werden geconfronteerd. De woede daarover is uiteraard op zijn plaats. Maar hoe nu verder?

Ook de roep om strengere straffen klonk weer. Het Openbaar Ministerie zal opnieuw hogere eisen stellen dan bij incidenten die zich buiten de jaarwisseling voordoen. Het blijft daarbij wel aanbevolen dat politie noch minister zich bemoeit met het vonnis van de rechters en dat zij niet de mythe voeden dat de straffen in Nederland zo laag zijn in vergelijking met elders. Waarbij bovendien nog steeds niet bewezen is dat die zwaardere straffen ook helpen om nieuwe rellen rond Oud en Nieuw te voorkomen.

De politiek zal de moed moeten opbrengen om zich af te vragen of de aanpak van vuurwerkovertredingen effectief is, of dat er toch strengere preventieve maatregelen nodig zijn. Hetzelfde geldt voor het publieke gebruik van alcohol en drugs. Het zijn vragen die vermoedelijk eerder op het niveau van de gemeenten moeten worden beantwoord dan in Den Haag. 8.400 incidenten in één nacht zijn geen reden om tevreden te zijn over de afgelopen jaarwisseling.